W tym artykule
Co jest inne w rozmowie po zadaniu 2?
Zadanie 2 to zagadnienie związane z literaturą, innymi dziełami sztuki lub językiem, omawiane na podstawie dołączonego tekstu literackiego, nieliterackiego lub ikonicznego. (Informator CKE, język polski, s. 15) Rozmowa może dotyczyć właśnie tego dołączonego materiału i problematyki zadania. (s. 18) Różnica względem zadania 1 jest praktyczna: nie ma wcześniej przygotowanej odpowiedzi, więc pytania mogą wracać do konkretnych miejsc w tekście, które zdający wskazał albo pominął (to rada, nie reguła CKE).
Cztery materiały i pytania do nich (przykłady poglądowe)
| Materiał | Pytanie o tekst | Pytanie o drugi element | Pytanie o własne zdanie |
|---|---|---|---|
| Wiersz: fragment "Trenu VIII" Jana Kochanowskiego (zagadnienie: strata jako przemiana świata człowieka) | Które słowa w wierszu najmocniej pokazują pustkę w domu? | Jak ten sam motyw straty pojawia się w wybranym przez Ciebie tekście kultury? | Czy sztuka pomaga przeżyć stratę? Uzasadnij odpowiedź. |
| Dwie wiadomości o tej samej sprawie: oficjalny e-mail i luźny komunikator (zagadnienie: język jako budowanie relacji) | Co w obu wiadomościach różni sposób zwracania się do odbiorcy? | Czy własne doświadczenia komunikacyjne potwierdzają tę różnicę? | Czy zmiana stylu w zależności od odbiorcy jest wyrazem szacunku, czy nieszczerości? |
| Obraz (zagadnienie: funkcje symboli i alegorii, wzorzec z Informatora) | Który element obrazu uznajesz za najważniejszy symbol i dlaczego? | Który utwór literacki przywołujesz i co łączy go z obrazem? | Czy symbole bywają dziś czytelne bez wyjaśnienia? |
| Wiersz o kryzysie wartości (wzorzec z Informatora) | Jaki obraz świata buduje podmiot liryczny? | Czym wybrany kontekst różni się od tego obrazu? | Czy wartości można zachować w trudnych czasach? |
Wiersz "Tren VIII" jest w domenie publicznej i występuje w naszym zestawie treningowym. Wzorce obrazu i wiersza o kryzysie wartości pochodzą z przykładów w Informatorze. (Informator CKE, język polski, s. 58-70) Pełny opis tych przykładów: przykładowe zadania 2 z Informatora.
Jak odpowiadać, gdy materiał był dla Ciebie nowy?
To rady praktyczne, nie przepisy:
- Wróć do tekstu. Odpowiedź zacznij od cytatu, obrazu lub konkretnego zwrotu z materiału. Pytanie o tekst wymaga dowodu z tekstu, a nie ogólnych uwag.
- Nazwij funkcję. Zamiast "poeta użył zdrobnienia" powiedz, co dzięki zdrobnieniu widać: czułość, bezbronność, wielkość straty.
- Połącz z własnym wyborem. Przy pytaniu o drugi element wskaż jedno podobieństwo i jedną różnicę, bez streszczania całego utworu.
- Do pytania o zdanie własne dodaj powód. Stanowisko bez uzasadnienia jest odpowiedzią zdawkową, a gdy wszystkie odpowiedzi w rozmowie są zdawkowe, kryterium rozmowy daje 0 punktów. (Informator CKE, język polski, s. 24)
Pytania do tekstów o języku, obrazach i tekstach nieliterackich
Zadanie o języku. Pytania dotyczą zwykle różnic w doborze słów, formie grzecznościowej, tonie. Pomaga lista: odbiorca, cel, sposób zwracania się, środki językowe. Więcej: zadanie o języku.
Obraz. Pytania dotyczą kompozycji, kolorów, postaci i symboli. Opisz najpierw, co widać, potem co to znaczy. Więcej: tekst ikoniczny.
Tekst literacki i nieliteracki. W wierszu pytania dotyczą obrazów poetyckich i podmiotu lirycznego, w tekście nieliterackim argumentów i intencji autora. Więcej: tekst literacki oraz tekst nieliteracki.
Źródła
- Informator CKE o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025, s. 15-24 i 58-70
- Informacja o sposobie organizacji egzaminu maturalnego 2026/2027, sekcja 20.5
Przykłady i rady w artykule są nasze. Zasady egzaminu podajemy za dokumentami CKE; w razie rozbieżności rozstrzygają one.
Opracowanie: Redakcja Matury Ustne. Jak powstają i jak sprawdzamy materiały