W tym artykule
Z czego składa się polecenie w zadaniu 2?
Każde polecenie ma trzy części: temat, materiał źródłowy i drugi element. Informator rozróżnia trzy warianty, zależnie od tego, czego dotyczy zagadnienie. (Informator CKE, język polski, s. 17, tabela 3)
| Wariant | Materiał źródłowy | Drugi element |
|---|---|---|
| Literatura | tekst literacki | wybrany tekst kultury albo utwór literacki |
| Sztuka | materiał ikoniczny | wybrany utwór literacki |
| Język | materiał do analizy językowej | tekst kultury, utwór literacki albo własne doświadczenia komunikacyjne |
Wybrany utwór literacki może być lekturą obowiązkową, uzupełniającą albo utworem spoza list lektur, także poetyckim. (s. 17) Zadanie 1 jest jawne, a zadanie 2 nie. (s. 16) Listę poleceń do zadania 1 znajdziesz na stronie pytań jawnych.
Trzy przykłady z Informatora
CKE podaje trzy przykłady zadania 2, każdy z dwiema przykładowymi realizacjami. Parafrazujemy je poniżej, pełne arkusze są w PDF. (s. 58-70)
| Zagadnienie z polecenia | Materiał | Drugi element | Strony |
|---|---|---|---|
| funkcje symboli i alegorii w tekstach kultury | obraz Jacka Malczewskiego "Do sławy" | wybrany utwór literacki | 58-61 |
| wpływ nowych technologii na formy komunikowania się | SMS-y oraz zapis wypowiedzi internauty komentującego grę | wybrany tekst kultury albo własne doświadczenia komunikacyjne | 62-66 |
| kryzys wartości w świecie skażonym złem | wiersz Krzysztofa Kamila Baczyńskiego "Pokolenie" | wybrany tekst kultury | 66-70 |
Widać z tego, że jeden egzamin może zaskoczyć zupełnie różnym materiałem: obrazem, krótkimi wiadomościami tekstowymi albo wierszem. Stały jest schemat polecenia, nie materiał.
Co mają wspólnego te trzy zadania?
Wszystkie wymagają tego samego ruchu: najpierw odczytujesz materiał przez pryzmat zagadnienia, a dopiero potem dołączasz drugi tekst. Przykładowe plany w Informatorze mają podobny układ:
- wstęp z osadzeniem zagadnienia (pojęcia, kontekst historyczny albo biograficzny),
- omówienie materiału źródłowego (opis, cechy języka albo analiza wiersza),
- drugi tekst kultury i porównanie,
- wniosek lub zakończenie.
Jest to zgodne z kryterium kompozycji, które wymaga wstępu, części zasadniczej i zakończenia. (s. 23) Szerzej o układzie wypowiedzi: kompozycja wypowiedzi.
Czego uczą te przykłady? (rady, nie przepisy)
- Ćwicz formułowanie tezy na podstawie samego pytania. Przykłady zaczynają od zagadnienia, nie od streszczenia materiału.
- Miej gotowe 3-4 drugie teksty. Tekst, który dobrze znasz, jest bezpieczniejszy niż efektowny, ale pobieżnie czytany. Informator liczy każdy błąd merytoryczny w utworze innym niż lektura obowiązkowa jako poważny błąd rzeczowy. (s. 22)
- Ćwicz wszystkie trzy materiały. Osobno ćwiczysz tekst ikoniczny i zadanie o języku, a o tekście literackim i nieliterackim są kolejne poradniki: tekst literacki oraz tekst nieliteracki.
Jak punktowane jest zadanie 2?
Za aspekt merytoryczny dostajesz do 8 punktów w każdym z dwóch zadań. Pełny wynik wymaga zagadnienia i dwóch elementów (tekst źródłowy plus drugi tekst lub własne doświadczenia) oraz bogatej argumentacji bez poważnych błędów rzeczowych. Wypowiedź z jednym elementem mieści się w przedziale 1-4 punktów. (Informator CKE, s. 21)
Źródła
Przykłady i rady w artykule są nasze. Zasady egzaminu podajemy za dokumentami CKE; w razie rozbieżności rozstrzygają one.
Opracowanie: Redakcja Matury Ustne. Jak powstają i jak sprawdzamy materiały