Ważna pułapka
Jeśli za merytorykę zadania dostaniesz 0 punktów, kompozycja tego zadania również ma 0. Kompozycja nie uratuje więc wypowiedzi bez treści. (Informator CKE, język polski, s. 20-21)
Szkielet na 5 minut
Przykładowy podział jednego zadania (to rada praktyczna, nie wymóg CKE):
- Wstęp (około 30 sekund): nazwij zagadnienie, zajmij stanowisko, zapowiedz, o czym powiesz. Jak zacząć: pierwsze zdanie.
- Część zasadnicza (około 3,5 minuty): dwa argumenty z lektury lub tekstu, każdy z przykładem, plus kontekst. O kontekście: konteksty na maturze ustnej.
- Zakończenie (około 30 sekund): wniosek wprost związany z tezą, nie nowa informacja.
Zdania łączące
Logiczne przejścia pomagają uzyskać spójność:
- "Po pierwsze... Po drugie..."
- "Warto to zestawić z..."
- "Z tego wynika, że..."
- "Podsumowując, wracam do tezy..."
Co obniża ocenę kompozycji
- brak wstępu (od razu opowiadanie fabuły),
- urwana wypowiedź bez zakończenia,
- skakanie między wątkami bez połączeń,
- treści niezwiązane z zagadnieniem, np. długa biografia bez celu. (Informator CKE, język polski, s. 22-23)
Jak ćwiczyć
Nagraj odpowiedź na jedno pytanie jawne i posłuchaj, czy słychać trzy części. Jeśli po 30 sekundach nie wiadomo, jaka jest teza, wstęp wymaga poprawy.
Źródła
Przykłady i rady w artykule są nasze. Zasady egzaminu podajemy za dokumentami CKE; w razie rozbieżności rozstrzygają one.
Opracowanie: Redakcja Matury Ustne. Jak powstają i jak sprawdzamy materiały