Dwie rzeczy, które się liczą
- Poprawność: czy Twoje zdania są poprawne językowo (odmiana, składnia, dobór wyrazów).
- Zakres: czy używasz różnorodnych słów i konstrukcji, zamiast powtarzać te same.
Kryterium nosi nazwę "zakres i poprawność środków językowych" i jest oceniane łącznie dla monologów i rozmowy, w skali 0-4. Dokładny opis poziomów znajdziesz w Informatorze CKE w części o zasadach oceniania. (Informator CKE, język polski, s. 20-25) Poniższe przykłady błędów to obserwacje praktyczne, a nie cytaty z kryteriów.
Najczęstsze błędy w mowie
- Słowa-wypełniacze: "no", "jakby", "tak jakby", "prawda?". Jedno-dwa nie szkodzą, ale ciągłe powtarzanie zubaża wypowiedź.
- Zbitki typu "w jakiś sposób": zastąp konkretnym określeniem.
- Błędy w odmianie: "tą lekturę" zamiast "tę lekturę", "po lekturach" zamiast "po lekturze" przy liczbie mnogiej, "dwóch autorów" zamiast "dwóch autora".
- Pleonazmy: "cofnąć się do tyłu", "okres czasu", "wzajemna współpraca".
- Anglicyzmy i kalki: "w oparciu o" zamiast "na podstawie".
Jak ćwiczyć
- Nagraj odpowiedź i przepisz jedną minutę. Zobaczysz powtórzenia i błędy, których nie słychać w mówieniu.
- Przygotuj listę 15 "łączników" (ponadto, z drugiej strony, w konsekwencji, co więcej).
- Zamień trzy ulubione słowa-wypełniacze na krótką pauzę.
Język w rozmowie
W rozmowie z zespołem obowiązują zasady grzeczności. Brak norm grzecznościowych może obniżyć ocenę merytoryczną rozmowy. Odpowiadaj pełnymi zdaniami, nie jednowyrazowo. Więcej: rozmowa z komisją.
Źródła
Przykłady i rady w artykule są nasze. Zasady egzaminu podajemy za dokumentami CKE; w razie rozbieżności rozstrzygają one.
Opracowanie: Redakcja Matury Ustne. Jak powstają i jak sprawdzamy materiały