W tym artykule
Co o pytaniach zespołu mówią przepisy?
Rozmowa trwa do 5 minut i może dotyczyć problematyki obu wylosowanych zadań lub jednego z nich, utworu albo innego tekstu kultury dołączonego do polecenia, a także utworów i tekstów, które zdający sam przywołał w monologach. (Informator CKE, język polski, s. 18) Zespół nie powinien zadawać serii wielu pytań ani dopytywać o szczegóły, które nie łączą się z problemem z polecenia. (Informacja CKE o egzaminie 2027, sekcja 20.5, s. 149)
Urzędowy jest więc zakres pytań, a nie ich nazwy. Podział na typy poniżej to nasz porządek poglądowy, przydatny do ćwiczeń.
Pięć typów pytań
| Typ | O co pyta zespół | Przykład poglądowy |
|---|---|---|
| 1. Problem z polecenia | o sedno zagadnienia z wylosowanego polecenia | "Czym różni się cierpienie niezawinione od cierpienia będącego skutkiem czyjegoś wyboru?" |
| 2. Dołączony tekst | o szczegół materiału z zadania 2 i jego funkcję | "Dlaczego poeta opisuje pustkę w domu, a nie sam smutek?" (do "Trenu VIII") |
| 3. Utwór przywołany przez zdającego | o to, co dany kontekst wnosi do tezy | "W wypowiedzi pojawiła się „Dżuma”. Co ten utwór dodaje do rozumienia problemu?" |
| 4. Doprecyzowanie | o znaczenie słowa lub argumentu użytego w monologu | "Co dokładnie oznacza w tej wypowiedzi słowo „godność”?" |
| 5. Refleksja własna | o stanowisko zdającego, z uzasadnieniem | "Czy Twoim zdaniem można zachować godność w skrajnych sytuacjach? Uzasadnij odpowiedź." |
Typy 1-3 odpowiadają zakresom z Informatora. Typ 5 jest obowiązkowy: co najmniej jedno pytanie dotyczy refleksji własnej. Typ 4 jest naturalną konsekwencją tego, że monolog zawsze zostawia jakąś niedopowiedzianą myśl. Wszystkie przykłady to przykłady poglądowe, nie pytania z egzaminu.
Jak rozpoznać typ pytania i dopasować odpowiedź?
To rada praktyczna, nie przepis. Słowa w pytaniu zdradzają, czego oczekuje zespół:
- "Czy Twoim zdaniem", "Czy zgadzasz się", "Co byś": refleksja własna. Zajmij stanowisko w pierwszym zdaniu, potem podaj jeden powód i jeden przykład.
- "Jaką rolę pełni", "Po co", "Dlaczego autor": pytanie o funkcję. Odpowiedz, co dany element zmienia w odbiorze, a nie jak wygląda.
- "Co oznacza", "Jak rozumiesz": doprecyzowanie. Daj definicję własnymi słowami i przykład z wypowiedzi.
- "Jak to się ma do", "Czym różni się": porównanie. Wskaż jedno podobieństwo i jedną różnicę.
Odpowiedź w schemacie teza, uzasadnienie, przykład zajmie kilkanaście sekund, a rozmowa ma do 5 minut, więc zmieści się w niej kilka takich odpowiedzi. Jak je ćwiczyć na gotowych pytaniach: pytania komisji do zadania 1 oraz pytania komisji do zadania 2.
Za co dostaje się punkty w rozmowie?
Aspekt merytoryczny rozmowy to osobne kryterium, w którym można zdobyć od 0 do 6 punktów. Oceniana jest adekwatność odpowiedzi do pytania, jej poprawność merytoryczna i stopień uszczegółowienia. Jeśli wszystkie wypowiedzi są zdawkowe, ocena w tym kryterium to 0. (Informator CKE, język polski, s. 20 i 24) Odpowiedź "tak" albo "nie" bez uzasadnienia jest więc najgorszą strategią, nawet jeśli stanowisko jest słuszne.
Szczegółowy opis skali: rozmowa z komisją. Co zrobić, gdy pytanie zaskoczy: gdy nie znasz odpowiedzi. Pytania jawne, na których opiera się zadanie 1, znajdziesz na stronie pytań jawnych.
Źródła
- Informator CKE o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025, s. 15-24
- Informacja o sposobie organizacji egzaminu maturalnego 2026/2027, sekcja 20.5
Przykłady i rady w artykule są nasze. Zasady egzaminu podajemy za dokumentami CKE; w razie rozbieżności rozstrzygają one.
Opracowanie: Redakcja Matury Ustne. Jak powstają i jak sprawdzamy materiały