Poradnik · matura ustna z polskiego

Jakie pytania komisji mogą paść po zadaniu 1 z lektury i jak na nie odpowiedzieć?

Po zadaniu 1 zespół może pytać o problem z polecenia jawnego, o kontekst wybrany przez zdającego albo o jego własne zdanie. Pytania nie dotyczą drugorzędnych szczegółów faktograficznych, a co najmniej jedno z nich dotyczy refleksji własnej. Poniżej cztery polecenia jawne i po trzy przykłady poglądowe, czyli pytania, które sami wymyśliliśmy do ćwiczeń, a nie te z egzaminu. (Informator CKE, język polski, s. 15-19)
publikacja
28 października 2026
czytania
3 min
źródła oficjalne
2
W tym artykule
  1. Jak czytać te przykłady?
  2. Cztery polecenia jawne i pytania do nich (przykłady poglądowe)
  3. Jak odpowiedzieć na każdy z trzech rodzajów pytania?
  4. Jak przygotować się na te pytania w praktyce?

Jak czytać te przykłady?

Zadanie 1 to zagadnienie z lektury obowiązkowej oraz wypowiedź z wybranym kontekstem. (Informator CKE, język polski, s. 15) Pytania komisji wynikają więc z dwóch rzeczy: z samego polecenia i z tego, co zdający powiedział. Każdy przykład poniżej ma trzy pytania w tej kolejności: o problem, o kontekst, o własne zdanie. Wskazówki to rady praktyczne.

Cztery polecenia jawne i pytania do nich (przykłady poglądowe)

Polecenie jawnePytanie o problemPytanie o kontekstPytanie o własne zdanie
Motyw cierpienia niezawinionego ("Księga Hioba")Czym cierpienie Hioba różni się od cierpienia będącego skutkiem czynu?Co wnosi do tego problemu wybrany przez Ciebie kontekst?Czy Twoim zdaniem cierpienie może mieć sens? Uzasadnij odpowiedź.
Miłość: siła destrukcyjna czy motywująca do działania? ("Lalka")Co w uczuciu Wokulskiego motywuje go do działania, a co go niszczy?Czym Twój kontekst różni się od ujęcia miłości w "Lalce"?Czy miłość częściej wzmacnia, czy osłabia człowieka? Uzasadnij odpowiedź.
Jakie postawy przyjmuje człowiek wobec zła? ("Dżuma")Jakie postawy bohaterów powieści omówiono w wypowiedzi, a jakich zabrakło?Dlaczego wybrany kontekst wzmacnia Twoją tezę?Która z opisanych postaw jest Ci najbliższa i dlaczego?
Jaki wpływ na człowieka ma sprawowanie władzy? ("Makbet")Jak władza zmienia Makbeta w trakcie dramatu?Czy przywołany kontekst potwierdza tę zmianę, czy ją komplikuje?Czy władza zawsze deprawuje? Uzasadnij odpowiedź.

Treść poleceń pochodzi z listy jawnej, pełną listę znajdziesz na stronie pytań jawnych. Skład i brzmienie list na kolejne lata opisuje artykuł o liście pytań jawnych na 2027.

Jak odpowiedzieć na każdy z trzech rodzajów pytania?

Pytanie o problem. Wróć do własnej tezy i dopowiedz to, co w monologu było skrótem. Jedno zdanie tezy, jedna scena lub jeden motyw z lektury, jedno zdanie wniosku. Nie opowiadaj fabuły od początku.

Pytanie o kontekst. Powiedz, co kontekst pokazuje lepiej niż sama lektura: podobieństwo, kontrast albo inną perspektywę. Sama nazwa utworu to za mało. Dobry kontekst ma funkcję w argumentacji. Więcej: konteksty na maturze ustnej.

Pytanie o własne zdanie. Zajmij stanowisko od razu, podaj powód i przykład z lektury, ze świata lub z życia. Odpowiedź zdawkowa ("tak, uważam, że tak") w całej rozmowie oznacza 0 punktów w kryterium rozmowy. (Informator CKE, język polski, s. 24)

Jak przygotować się na te pytania w praktyce?

  1. Do każdego polecenia, które opracowujesz, dopisz trzy pytania: o problem, o kontekst i o własne zdanie. Zajmie to kilka minut.
  2. Odpowiedz na nie na głos, najlepiej z nagrywaniem. Dwie, trzy zdania na pytanie wystarczą jako cel.
  3. Sprawdź, czy w odpowiedzi jest teza, powód i przykład. Jeśli brakuje przykładu, odpowiedź jest zbyt ogólna.
  4. Raz w tygodniu poproś kogoś o zadanie pytań, których nie znasz. Pytania, które zaskakują, uczą najwięcej.

Ogólny schemat odpowiedzi na pytanie jawne: jak odpowiadać na pytanie jawne krok po kroku. Typy pytań w rozmowie: o co pyta komisja.

Źródła

  1. Informator CKE o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025, s. 15-24
  2. Informacja o sposobie organizacji egzaminu maturalnego 2026/2027, sekcja 20.5

Przykłady i rady w artykule są nasze. Zasady egzaminu podajemy za dokumentami CKE; w razie rozbieżności rozstrzygają one.

Opracowanie: Redakcja Matury Ustne. Jak powstają i jak sprawdzamy materiały

Pytania i odpowiedzi

Czy pytania komisji są związane tylko z zadaniem 1?

Nie tylko. Rozmowa może dotyczyć problematyki obu zadań lub jednego z nich. (Informator CKE, język polski, s. 18) Pytania do zadania 2 opisujemy w osobnym artykule.

Czy zespół zapyta o datę wydania lub nazwisko drugoplanowej postaci?

Informacja CKE wyklucza dopytywanie o szczegóły, które nie łączą się z problemem z polecenia. (Informacja CKE o egzaminie 2027, sekcja 20.5, s. 149) Nadal warto znać bohaterów, o których mówisz w monologu.

Co, jeśli nie umiem odpowiedzieć na pytanie o kontekst?

Odwołaj się do tego, co już powiedziano w monologu, i dopowiedz jedno podobieństwo lub różnicę. Techniki opisujemy w artykule co zrobić, gdy nie znasz odpowiedzi.

Czytaj dalej

Do matury ustnej z polskiego: kilka miesięcy

Sprawdź się na głos, za darmo

Pierwsza symulacja z oceną według kryteriów CKE nic nie kosztuje.

Zrób darmową symulację

Daty: komunikat CKE o harmonogramie 2027