W tym artykule
Co mówi Informator o zasadach dialogu?
Kryteria oceny rozmowy opisują adekwatność odpowiedzi i stopień uszczegółowienia, a zasady dialogu, w tym normy grzecznościowe, są warunkiem uzyskania punktów. (Informator CKE, s. 24) Nie ma oficjalnej listy zwrotów. Poniższe przykłady są poglądowe i możesz je zastąpić własnymi, jeśli brzmią naturalniej. Szczegółowy opis pytań i punktacji: rozmowa z komisją.
Zwroty grzecznościowe: przykłady poglądowe
| Sytuacja | Przykład poglądowy |
|---|---|
| Początek rozmowy | "Dzień dobry, dziękuję za pytanie." |
| Prośba o powtórzenie | "Czy mogę prosić o powtórzenie pytania?" |
| Potrzebny moment na namysł | "Poproszę chwilę na zastanowienie." |
| Doprecyzowanie pytania | "Czy dobrze rozumiem, że pytanie dotyczy motywów bohatera?" |
| Zakończenie | "Dziękuję, to wszystko z mojej strony." |
Pamiętaj o spokojnym tonie i zwracaniu się do członków zespołu w formie grzecznościowej. Nie wygłaszaj zwrotów mechanicznie, bo wypowiedź ma brzmieć jak rozmowa, nie jak recytacja.
Zwroty pomostowe: jak przejść od pytania do odpowiedzi
Zwroty pomostowe pomagają zyskać dwie sekundy i uporządkować myśl, zanim zaczniesz odpowiedź.
| Cel | Przykład poglądowy |
|---|---|
| Zajęcie stanowiska | "Moim zdaniem tak, ponieważ..." |
| Wprowadzenie argumentu | "Przemawia za tym to, że..." |
| Odwołanie do tekstu | "Widać to w scenie, w której..." |
| Dodanie drugiej strony | "Z drugiej strony można zauważyć, że..." |
| Podsumowanie | "Wynika z tego, że..." |
Wzorzec odpowiedzi: teza, uzasadnienie, przykład
Przy pytaniu o refleksję własną użyj trzech kroków. Oficjalny przykład pytania z Informatora: "Czy postawa Konrada z Wielkiej Improwizacji jest dla Ciebie przekonująca? Uzasadnij odpowiedź". (Informator CKE, s. 18-19) Poglądowy szkielet odpowiedzi:
> "Moim zdaniem [teza]. Uzasadniam to tym, że [powód]. Widać to w [scena lub postawa bohatera z lektury]. Dlatego uważam, że [wniosek]."
Uzupełnij nawiasy tylko faktami, które znasz. Jeśli pytanie dotyczy detalu, którego nie pamiętasz, powiedz to krótko i wróć do problematyki: "Nie pamiętam dokładnie tego epizodu, jednak wymowa utworu pokazuje, że...". Odpowiedzi zdawkowe, na przykład samo "tak" lub "nie", skutkują 0 punktów, gdy wszystkie wypowiedzi w rozmowie są takie. (Informator CKE, s. 24)
Przykład poglądowy całej wymiany
Pytanie z Informatora o refleksję: "Czy wolisz czytać książki, które bardziej naśladują rzeczywistość, czy takie, które ją kreują? Uzasadnij odpowiedź". (Informator CKE, s. 18-19) Poglądowa odpowiedź w czterech zdaniach:
> "Dziękuję za pytanie. Wolę książki, które kreują rzeczywistość, ponieważ pozwalają zobaczyć problem z nowej strony. Przykładem jest [lektura i scena, które znasz], gdzie [krótkie wyjaśnienie]. Dlatego taki sposób pisania jest dla mnie bardziej przekonujący."
Odpowiedź ma tezę, powód, przykład i wniosek, a trwa około 20 sekund. Możesz ją rozszerzyć, jeśli zespół poprosi o dopowiedzenie. Zwróć uwagę, że nie ma tu jednej właściwej opinii: ocenie podlegają adekwatność i uszczegółowienie, nie to, czy zgadzasz się z komisją.
Ton i zachowanie (rady)
- Mów do zespołu, nie do notatek. Odłóż kartkę po zakończeniu monologów.
- Zachowaj tempo rozmowy: odpowiedź zacznij po krótkiej pauzie, a nie po długim milczeniu.
- Jeśli pytanie wydaje się trudne, zacznij od tego, co wiesz, i przejdź do wniosku.
- Nie przerywaj pytania. Poczekaj do końca, nawet jeśli wiesz, co padnie.
Pomyłka w trakcie rozmowy
Jeśli zauważysz błąd, popraw się od razu: "Przepraszam, doprecyzuję: bohater postąpił inaczej...". Zachowanie spokoju i szacunek dla rozmówców liczą się bardziej niż perfekcyjnie gładka odpowiedź. Jeśli zablokujesz się całkowicie, pomoże plan awaryjny na zacięcie się.
Jak ćwiczyć zwroty?
- Wybierz trzy zwroty grzecznościowe i trzy pomostowe, które brzmią jak Ty.
- Poproś kogoś, by zadał Ci trzy pytania do jednego polecenia jawnego.
- Nagraj odpowiedzi i sprawdź, czy zwroty brzmią naturalnie (jak nagrywać).
- Usuń te, które powtarzasz mechanicznie.
Źródła
Przykłady i rady w artykule są nasze. Zasady egzaminu podajemy za dokumentami CKE; w razie rozbieżności rozstrzygają one.
Opracowanie: Redakcja Matury Ustne. Jak powstają i jak sprawdzamy materiały