Poradnik · matura ustna z polskiego

Jakich zwrotów użyć w rozmowie z komisją na maturze ustnej z polskiego?

Rozmowa trwa do 5 minut, zespół zadaje od jednego do trzech pytań, a co najmniej jedno dotyczy Twojej refleksji. Za aspekt merytoryczny rozmowy możesz dostać do 6 punktów, ale brak norm grzecznościowych oznacza 0 punktów w tym kryterium. Dlatego warto mieć kilka gotowych zwrotów, wypowiadanych naturalnie. (Informator CKE, język polski, s. 18-19 i 24)
publikacja
28 października 2026
czytania
3 min
źródło CKE
1
W tym artykule
  1. Co mówi Informator o zasadach dialogu?
  2. Zwroty grzecznościowe: przykłady poglądowe
  3. Zwroty pomostowe: jak przejść od pytania do odpowiedzi
  4. Wzorzec odpowiedzi: teza, uzasadnienie, przykład
  5. Przykład poglądowy całej wymiany
  6. Ton i zachowanie (rady)
  7. Pomyłka w trakcie rozmowy
  8. Jak ćwiczyć zwroty?

Co mówi Informator o zasadach dialogu?

Kryteria oceny rozmowy opisują adekwatność odpowiedzi i stopień uszczegółowienia, a zasady dialogu, w tym normy grzecznościowe, są warunkiem uzyskania punktów. (Informator CKE, s. 24) Nie ma oficjalnej listy zwrotów. Poniższe przykłady są poglądowe i możesz je zastąpić własnymi, jeśli brzmią naturalniej. Szczegółowy opis pytań i punktacji: rozmowa z komisją.

Zwroty grzecznościowe: przykłady poglądowe

SytuacjaPrzykład poglądowy
Początek rozmowy"Dzień dobry, dziękuję za pytanie."
Prośba o powtórzenie"Czy mogę prosić o powtórzenie pytania?"
Potrzebny moment na namysł"Poproszę chwilę na zastanowienie."
Doprecyzowanie pytania"Czy dobrze rozumiem, że pytanie dotyczy motywów bohatera?"
Zakończenie"Dziękuję, to wszystko z mojej strony."

Pamiętaj o spokojnym tonie i zwracaniu się do członków zespołu w formie grzecznościowej. Nie wygłaszaj zwrotów mechanicznie, bo wypowiedź ma brzmieć jak rozmowa, nie jak recytacja.

Zwroty pomostowe: jak przejść od pytania do odpowiedzi

Zwroty pomostowe pomagają zyskać dwie sekundy i uporządkować myśl, zanim zaczniesz odpowiedź.

CelPrzykład poglądowy
Zajęcie stanowiska"Moim zdaniem tak, ponieważ..."
Wprowadzenie argumentu"Przemawia za tym to, że..."
Odwołanie do tekstu"Widać to w scenie, w której..."
Dodanie drugiej strony"Z drugiej strony można zauważyć, że..."
Podsumowanie"Wynika z tego, że..."

Wzorzec odpowiedzi: teza, uzasadnienie, przykład

Przy pytaniu o refleksję własną użyj trzech kroków. Oficjalny przykład pytania z Informatora: "Czy postawa Konrada z Wielkiej Improwizacji jest dla Ciebie przekonująca? Uzasadnij odpowiedź". (Informator CKE, s. 18-19) Poglądowy szkielet odpowiedzi:

> "Moim zdaniem [teza]. Uzasadniam to tym, że [powód]. Widać to w [scena lub postawa bohatera z lektury]. Dlatego uważam, że [wniosek]."

Uzupełnij nawiasy tylko faktami, które znasz. Jeśli pytanie dotyczy detalu, którego nie pamiętasz, powiedz to krótko i wróć do problematyki: "Nie pamiętam dokładnie tego epizodu, jednak wymowa utworu pokazuje, że...". Odpowiedzi zdawkowe, na przykład samo "tak" lub "nie", skutkują 0 punktów, gdy wszystkie wypowiedzi w rozmowie są takie. (Informator CKE, s. 24)

Przykład poglądowy całej wymiany

Pytanie z Informatora o refleksję: "Czy wolisz czytać książki, które bardziej naśladują rzeczywistość, czy takie, które ją kreują? Uzasadnij odpowiedź". (Informator CKE, s. 18-19) Poglądowa odpowiedź w czterech zdaniach:

> "Dziękuję za pytanie. Wolę książki, które kreują rzeczywistość, ponieważ pozwalają zobaczyć problem z nowej strony. Przykładem jest [lektura i scena, które znasz], gdzie [krótkie wyjaśnienie]. Dlatego taki sposób pisania jest dla mnie bardziej przekonujący."

Odpowiedź ma tezę, powód, przykład i wniosek, a trwa około 20 sekund. Możesz ją rozszerzyć, jeśli zespół poprosi o dopowiedzenie. Zwróć uwagę, że nie ma tu jednej właściwej opinii: ocenie podlegają adekwatność i uszczegółowienie, nie to, czy zgadzasz się z komisją.

Ton i zachowanie (rady)

  • Mów do zespołu, nie do notatek. Odłóż kartkę po zakończeniu monologów.
  • Zachowaj tempo rozmowy: odpowiedź zacznij po krótkiej pauzie, a nie po długim milczeniu.
  • Jeśli pytanie wydaje się trudne, zacznij od tego, co wiesz, i przejdź do wniosku.
  • Nie przerywaj pytania. Poczekaj do końca, nawet jeśli wiesz, co padnie.

Pomyłka w trakcie rozmowy

Jeśli zauważysz błąd, popraw się od razu: "Przepraszam, doprecyzuję: bohater postąpił inaczej...". Zachowanie spokoju i szacunek dla rozmówców liczą się bardziej niż perfekcyjnie gładka odpowiedź. Jeśli zablokujesz się całkowicie, pomoże plan awaryjny na zacięcie się.

Jak ćwiczyć zwroty?

  1. Wybierz trzy zwroty grzecznościowe i trzy pomostowe, które brzmią jak Ty.
  2. Poproś kogoś, by zadał Ci trzy pytania do jednego polecenia jawnego.
  3. Nagraj odpowiedzi i sprawdź, czy zwroty brzmią naturalnie (jak nagrywać).
  4. Usuń te, które powtarzasz mechanicznie.

Źródła

  1. Informator CKE, język polski, s. 18-19 i 24

Przykłady i rady w artykule są nasze. Zasady egzaminu podajemy za dokumentami CKE; w razie rozbieżności rozstrzygają one.

Opracowanie: Redakcja Matury Ustne. Jak powstają i jak sprawdzamy materiały

Pytania i odpowiedzi

Czy muszę używać gotowych zwrotów?

Nie. Informator wymaga zachowania zasad dialogu, nie konkretnych sformułowań. Gotowe zwroty to pomoc, nie obowiązek.

Jakie zasady dialogu sprawdza komisja?

Informator wymienia normy grzecznościowe jako część zasad dialogu, a ich brak oznacza 0 punktów w kryterium merytorycznym rozmowy. (Informator CKE, s. 24)

Czy mogę poprosić o powtórzenie pytania?

Tak, grzeczna prośba o powtórzenie jest naturalna. Informator nie rozstrzyga wpływu takiej prośby na ocenę, więc traktuj to jako radę.

Czytaj dalej

Do matury ustnej z polskiego: kilka miesięcy

Sprawdź się na głos, za darmo

Pierwsza symulacja z oceną według kryteriów CKE nic nie kosztuje.

Zrób darmową symulację

Daty: komunikat CKE o harmonogramie 2027