Jakich czasów i struktur gramatycznych użyć na maturze ustnej z angielskiego?

Egzamin ustny z języka obcego nowożytnego trwa około 15 minut, nie ma w nim osobnego czasu na przygotowanie przed odpowiedzią, a czas na zapoznanie się z poleceniem jest wliczony w czas zadania. (Informator CKE, język angielski, s. 9-10) Składa się z rozmowy wstępnej (około 2 minut) i trzech zadań. Nie ma podziału na poziom podstawowy i rozszerzony. (Informator CKE, język angielski, s. 9-10)

Maksymalnie możesz zdobyć 30 punktów (próg zdania to 30%, czyli 9 punktów): (Informator CKE, język angielski, s. 10-11) (Informacja CKE o egzaminie 2027, sekcja 26.3)

• sprawność komunikacyjna: do 18 punktów, po 6 za każde z trzech zadań,
• zakres środków leksykalno-gramatycznych: do 4 punktów (całość wypowiedzi),
• poprawność środków leksykalno-gramatycznych: do 4 punktów (całość wypowiedzi),
• wymowa: do 2 punktów,
• płynność wypowiedzi: do 2 punktów.

Umiejętności językowe są oceniane dla całej wypowiedzi, począwszy od rozmowy wstępnej. (Informator CKE, język angielski, s. 11)

Co opisują kryteria zakresu i poprawności?

• Zakres, 4 punkty: szeroki zakres, swobodna wypowiedź na tematy proste i złożone, a przy tematach złożonych rzadko używasz słów i struktur o wysokim stopniu pospolitości, takich jak "miły", "interesujący", "fajny" (po angielsku choćby nice, interesting, cool). Przy 2 punktach tematy bardziej złożone sprawiają kłopot. (Informator CKE, język angielski, s. 12)
• Poprawność, 4 punkty: sporadyczne błędy leksykalne i gramatyczne niezakłócające komunikacji. Im więcej błędów i im silniej zakłócają zrozumienie, tym mniej punktów. (Informator CKE, język angielski, s. 12)

Najważniejsza wskazówka z kryteriów jest więc taka: nie chodzi o egzotyczne konstrukcje, tylko o zróżnicowane słownictwo i struktury, które pozwalają mówić także o sprawach złożonych.

18 z 30 punktów to sprawność komunikacyjna. W każdym zadaniu oceniany jest każdy z czterech elementów polecenia: musisz się do niego odnieść i go rozwinąć. Punkty wynikają z tabeli CKE, na przykład: (Informator CKE, język angielski, s. 11-12, tabela A)

• odniesienie do 4 elementów i rozwinięcie 4: 6 punktów,
• odniesienie do 4 elementów i rozwinięcie 2: 4 punkty,
• odniesienie do 3 elementów i rozwinięcie 3: 4 punkty,
• odniesienie do 4 elementów, ale rozwinięcie żadnego: 2 punkty.

Od tej liczby odejmuje się 1 lub 2 punkty, gdy potrzebujesz pomocy egzaminującego, a w zadaniu 1 także wtedy, gdy wypowiedzi są nieadekwatne do rozmowy. (Informator CKE, język angielski, s. 12, tabela B) Dlatego rozwijanie wypowiedzi (powód, przykład, szczegół) daje więcej punktów niż skomplikowana gramatyka w krótkich odpowiedziach. W zadaniach 2 i 3 nie ograniczaj się do zdawkowych, jednozdaniowych odpowiedzi na pytania egzaminującego. (Informator CKE, język angielski, s. 10)

Poniższe konstrukcje dobrze pasują do typowych zadań i pomagają pokazać zróżnicowanie. Przykłady są własne, nie z arkusza CKE.

1. Czasy narracyjne

Gdy opowiadasz o wydarzeniu, połącz czynność trwającą z momentową: "While I was walking to the station, it suddenly started to pour with rain." Uprzedniość pokażesz Past Perfect: "By the time we arrived, the event had already finished."

2. Drugi okres warunkowy

Przydaje się do hipotez i uzasadnień wyboru: "If I had to choose one of these options, I would go for the first one, because..." albo "If I were in their position, I would not accept this offer."

3. Czasowniki modalne wyrażające przypuszczenie

Przy opisie ilustracji możesz stawiać hipotezy: "They must be exhausted after working so hard." "She might be waiting for her train." "He can't be happy about the decision, judging by his face."

4. Used to

Dobre do pytań o zmiany i dawne nawyki: "People used to spend much more time outdoors, but nowadays they tend to stay in front of screens."

5. Strona bierna

Nadaje wypowiedzi bardziej formalny ton: "This festival is organized every year in my hometown." "A lot of money has been invested in local transport recently."

Układ zadań wg Informatora: zadanie 1 to rozmowa z odgrywaniem roli (4 elementy z polecenia, maksymalnie 4 minuty wliczając około 30 sekund na przeczytanie), zadanie 2 to opis ilustracji (miejsce, osoby, czynności) i trzy pytania egzaminującego (maksymalnie 3 minuty), zadanie 3 to wybór jednej ilustracji z uzasadnieniem, wyjaśnienie, dlaczego odrzucasz pozostałe, i dwa pytania (maksymalnie 5 minut wliczając około minuty na zapoznanie się z poleceniem). (Informator CKE, język angielski, s. 9-10)

Zadanie 1: rozmowa z odgrywaniem roli

Tematem jest na przykład podział obowiązków domowych.

• Prosta wypowiedź: "You clean the kitchen and I clean the bathroom. Do you agree?"
• Wypowiedź rozwinięta: "How about sharing the responsibilities equally? If you took care of the kitchen, I would gladly do the vacuuming. We could also hire a cleaner if we found it too time-consuming."

Zadanie 2: opis ilustracji

Opisujesz zdjęcie osób sprzątających park.

• Prosta wypowiedź: "I see teenagers. They are picking up rubbish. The weather is good."
• Wypowiedź rozwinięta: "In the foreground, I can see a group of volunteers who appear to be cleaning a public park. Judging by their smiles, they seem to be enjoying it, even though collecting litter can be quite tiring. It looks as if the project was organized by a local youth council."

Zadanie 3: wybór ilustracji

Wybierasz projekt koszulki promującej zdrowy styl życia spośród trzech propozycji.

• Wybór: "I choose the second one because it is the most eye-catching. If young people saw this slogan on social media, they would relate to the message."
• Odrzucenie: "I reject the third one for two reasons. Firstly, this kind of design has been used many times before, so it lacks originality. Secondly, if we chose it, it would probably fail to attract teenagers."

Zakres i poprawność mają po 4 punkty, więc nie opłaca się budować skomplikowanych zdań, w których gubisz szyk lub orzeczenie. Lepiej mówić płynnie i klarownie, dodając dwie lub trzy celowo zaplanowane struktury, bo pauzy i zakłócenia komunikacji obniżają także punkty za płynność. (Informator CKE, język angielski, s. 13)