Literatura współczesna · 3 pytania jawne

„Tango” Sławomira Mrożka na maturze ustnej

„Tango” Sławomira Mrożka to dramat z 1964 roku o rodzinie, w której rodzice zniszczyli wszystkie normy, a ich syn Artur buntuje się, by je przywrócić. Wraca w pytaniach o bunt, konflikt pokoleń i normy społeczne, bo odwraca typowy układ: to młody człowiek broni porządku, a dorośli go lekceważą.
pytania jawne
3
scen w opracowaniach
9
kontekstów
9
epoka
Literatura

Motywy i problemy

bunt i jego paradokskonflikt pokoleńforma bez ideiwładza i przemocbezradność inteligencjigroteska

Lista CKE 2026–2028

3 pytania jawne z tej lektury

Przed egzaminem

Co zapamiętać z tej lektury

  • Stomil i Eleonora w młodości walczyli z konwenansami; w ich domu panuje bałagan, babcia Eugenia gra w karty z prostackim Edkiem, a Eleonora ma z nim romans.
  • Artur, wspierany przez wuja Eugeniusza, chce przywrócić dawny ład i organizuje tradycyjny ślub z kuzynką Alą; próbuje też sprowokować ojca do czynu, ale Stomil nie podejmuje wyzwania.
  • Artur dochodzi do wniosku, że forma bez idei jest pusta, i sięga po ideę władzy, lecz gdy dowiaduje się o zdradzie Ali z Edkiem, traci panowanie nad sobą.
  • Edek zabija Artura i przejmuje władzę w domu, a na koniec tańczy z Eugeniuszem tango „La Cumparsita”.

Częsty błąd

Uznawanie Artura za bohatera jednoznacznie pozytywnego: jego próba przywrócenia porządku sama prowadzi do przemocy i pustki, z której korzysta Edek.

Sceny do argumentów

Sceny, które pracują w wielu pytaniach

Zebrane z naszych opracowań. Ta sama scena może dowodzić różnych tez, zależnie od pytania.

  • Bunt pokolenia rodziców zniszczył normy i sam stał się nową, pustą konwencją.

    Stomil i Eleonora w młodości walczyli z obyczajowymi i artystycznymi konwencjami; symbolem tego buntu było kiedyś tango, taniec uznawany za gorszący. W ich domu panuje chaos, babcia Eugenia gra w karty z prostackim Edkiem, Eleonora ma z nim romans, a Stomil zajmuje się teatralnymi eksperymentami.

    W pytaniu 70: Bunt przeciwko porządkowi społecznemu
  • Artur buntuje się, próbując przywrócić porządek, ale odkrywa, że forma bez wartości jest martwa.

    Artur zmusza rodzinę do powrotu do dawnych zasad: każe ułożyć babcię na katafalku za grę w karty, przygotowuje tradycyjny ślub z kuzynką Alą, a wuj Eugeniusz chętnie mu w tym pomaga. Próbuje skłonić Stomila, by z rewolwerem w ręku pomścił zdradę Eleonory, ale ojciec nie odgrywa tragedii.

    W pytaniu 70: Bunt przeciwko porządkowi społecznemu
  • Klęska Artura pokazuje, że z bezideowego buntu korzysta brutalna siła.

    Pozbawiony wiary w formę Artur ogłasza, że jedyną ideą może być władza. Gdy w dniu ślubu dowiaduje się, że Ala zdradziła go z Edkiem, chce go zabić, ale Edek zabija go ciosem. Edek przejmuje władzę w domu, a w finale tańczy z Eugeniuszem tango „La Cumparsita”.

    W pytaniu 70: Bunt przeciwko porządkowi społecznemu
  • Pokolenie rodziców zniosło wszelkie konwencje, więc młodemu nie ma przeciw czemu się buntować.

    Dom Stomila i Eleonory: dawny artysta awangardowy i jego żona żyją bez zasad, Eleonora pozwala sobie na romans z Edkiem niemal na oczach domowników, a wszystko jest dozwolone.

    W pytaniu 71: Konflikt pokoleń
  • Artur próbuje przywrócić ład, ale jego próba jest sztuczna i spotyka się z lekceważeniem.

    Artur planuje ślub z Alą według dawnych obyczajów i chce wprowadzić w domu porządek oparty na formie i idei, podczas gdy rodzice traktują to jako dziwactwo.

    W pytaniu 71: Konflikt pokoleń
  • Brak porozumienia między pokoleniami otwiera drogę brutalnej sile.

    Finał sztuki: Edek, prostak do tej pory lekceważony, przejmuje władzę w domu, Artur ginie, a Edek i Eugeniusz tańczą tango.

    W pytaniu 71: Konflikt pokoleń
  • Brak norm nie daje wolności, lecz rodzi chaos i bezradność.

    W domu Stomila i Eleonory panuje bałagan: w pokoju piętrzą się rupiecie z przeszłości, a wśród nich katafalk, babcia Eugenia gra w karty z prostackim Edkiem, a Stomil zajmuje się eksperymentami teatralnymi. Gdy Artur odkrywa romans matki z Edkiem, Stomil, zamiast bronić honoru, nie potrafi nic zrobić.

    W pytaniu 72: Normy społeczne – ograniczają człowieka czy porządkują życie?
  • Artur rozumie, że normy porządkują życie, ale sama forma nie wystarcza.

    Artur, student medycyny, buntuje się przeciw anarchii rodziców i postanawia przywrócić ład przez tradycyjny ślub z Alą. Zmusza rodzinę do włożenia dawnych strojów, a wujek Eugeniusz chętnie mu pomaga. Szybko jednak dostrzega, że odtworzona forma jest pusta, bo nikt nie wierzy w wartości, które dawniej za nią stały.

    W pytaniu 72: Normy społeczne – ograniczają człowieka czy porządkują życie?

Konteksty

Konteksty, które coś dowodzą

  • filozoficzny

    Albert Camus, „Człowiek zbuntowany”

    Camus pokazuje, że bunt rodzi się z obrony wartości, ale gdy o nich zapomina, przeradza się w przemoc i tyranię. Losy Artura ilustrują tę myśl: jego bunt kończy się afirmacją władzy, a władzę ostatecznie przejmuje Edek.

  • historyczny

    Rewolucja francuska i okres terroru

    Rewolucja, która miała obalić stary porządek, w okresie terroru zaczęła niszczyć własnych przywódców, stąd powiedzenie, że rewolucja pożera własne dzieci. Podobnie w „Tangu” bunt zwraca się przeciw samemu buntownikowi, a jego owoce przejmuje ktoś inny.

  • literacki

    „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego (chocholi taniec)

    Zarówno „Wesele”, jak i „Tango” kończą się symbolicznym tańcem, który pokazuje bezwład społeczeństwa niezdolnego do sensownego czynu. U Wyspiańskiego goście tańczą w odrętwieniu, u Mrożka zwycięzca tańczy na scenie, z której zniknęły wartości.

  • literacki

    „Hamlet” Williama Szekspira

    Młody bohater trafia do domu, w którym matka związała się z uzurpatorem po śmierci męża, i próbuje naprawić zepsuty świat. Zestaw to z Arturem: obaj walczą o ład moralny w rodzinie i obaj ponoszą klęskę, co pozwala pokazać uniwersalność konfliktu.

  • biblijny

    Przypowieść o synu marnotrawnym (Ewangelia św. Łukasza)

    W przypowieści syn odchodzi z ojcowskiego domu i wraca, a ojciec go przyjmuje. U Mrożka to starsze pokolenie porzuca odpowiedzialność, a syn zostaje w domu i woła o porządek. Porównanie pokazuje odwrócenie klasycznego schematu.

  • kulturowy

    Bunt młodzieży i rewolucja obyczajowa lat 60. XX wieku

    Sztuka powstała w 1964 roku, w czasie przemian obyczajowych i ruchów kontrkulturowych. Dzięki temu widać, że rodzice Artura reprezentują wolność od konwencji, a Mrożek ironicznie pyta, co się stanie, gdy młodzi nie mają już przeciw czemu się buntować.

Pytania i odpowiedzi

Ile pytań jawnych jest z lektury Tango Sławomira Mrożka?

Na liście CKE na lata 2026–2028 są 3 pytania z tej lektury: 70. Bunt przeciwko porządkowi społecznemu; 71. Konflikt pokoleń; 72. Normy społeczne – ograniczają człowieka czy porządkują życie?.

Jak przygotować Tango Sławomira Mrożka do matury ustnej?

Zamiast streszczenia przygotuj kilka scen, które znasz dokładnie, i dla każdej jedno zdanie: co dowodzi. Te same sceny posłużą w różnych pytaniach, zmienia się tylko teza. Uważaj na typowy błąd: uznawanie Artura za bohatera jednoznacznie pozytywnego: jego próba przywrócenia porządku sama prowadzi do przemocy i pustki, z której korzysta Edek.

Inne lektury z tej epoki

Pytania według listy CKE na lata 2026–2028. Wprowadzenie, sceny i konteksty są autorskie (redakcja Matury Ustne) i nie zastępują lektury.

Do matury ustnej z polskiego: kilka miesięcy dni

Przećwicz tę lekturę na głos

Odpowiedz na pytanie jawne i zobacz punkty według kryteriów CKE z cytatem z Twojej wypowiedzi.

Zrób darmową symulację

Daty: komunikat CKE o harmonogramie 2027