Literatura współczesna · 1 pytanie jawne
Motywy i problemy
pamięć miejscaprzemijanie i pustkanieobecność dawnych mieszkańcówsacrum w krajobrazieprzybysz wobec cudzej historiiLista CKE 2026–2028
Przed egzaminem
Częsty błąd
Dopowiadanie niepewnych szczegółów fabuły zamiast oparcia się na kilku kluczowych faktach: wieś w Beskidzie Niskim, rozbiórka cerkwi i refleksja narratora nad pustką.
Sceny do argumentów
Zebrane z naszych opracowań. Ta sama scena może dowodzić różnych tez, zależnie od pytania.
Miejsce jest ważne z powodu ludzi, którzy je stworzyli, a potem z niego zniknęli.
Opowiadanie z tomu „Opowieści galicyjskie” zaczyna się na pustym placu po starej drewnianej cerkwi, którą rozebrano i przeniesiono do muzeum. Wspólnota, która ją zbudowała, została stamtąd wysiedlona, więc puste miejsce trwa jako ślad nieobecnych.
W pytaniu 74: Miejsca ważne w życiu człowiekaZniknięcie budowli nie odbiera miejscu sensu, lecz go odsłania.
Cerkiew została już rozebrana, a narrator, zagadnięty przez turystę z aparatem, opowiada mu o jej wyglądzie i o ludziach, którzy się w niej modlili. Pusty plac okazuje się dla niego bardziej wymowny niż budowla przeniesiona do skansenu.
W pytaniu 74: Miejsca ważne w życiu człowiekaMiejsce ważne zmienia także tego, kto na nie patrzy.
Narrator, rozmawiając z przypadkowym turystą, odtwarza z pamięci wygląd cerkwi i życie dawnej wspólnoty, więc przemijanie i utrata stają się dla niego powodem do refleksji.
W pytaniu 74: Miejsca ważne w życiu człowiekaKonteksty
Akcja „Wisła” (1947): przymusowe wysiedlenie ludności łemkowskiej i ukraińskiej z południowo-wschodniej Polski
Wyjaśnia, skąd w beskidzkich wsiach cerkwie bez wiernych. Pokazuje, że ważność miejsca u Stasiuka wynika z historii wygnanych ludzi, a nie z samej architektury.
Mircea Eliade, „Sacrum i profanum”
Eliade opisuje przestrzeń świętą jako wyodrębnioną z codzienności i porządkującą świat człowieka. To tłumaczy, dlaczego puste miejsce po cerkwi nadal działa jak przestrzeń wyjątkowa.
„Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza (inwokacja i obraz Soplicowa)
Dla poety emigranta Litwa i Soplicowo istnieją przede wszystkim w pamięci i tęsknocie. Podobnie u Stasiuka ważność miejsca opiera się na pamięci, a nie na fizycznej obecności.
Na liście CKE na lata 2026–2028 jest jedno pytanie z tej lektury: 74. Miejsca ważne w życiu człowieka.
Zamiast streszczenia przygotuj kilka scen, które znasz dokładnie, i dla każdej jedno zdanie: co dowodzi. Te same sceny posłużą w różnych pytaniach, zmienia się tylko teza. Uważaj na typowy błąd: dopowiadanie niepewnych szczegółów fabuły zamiast oparcia się na kilku kluczowych faktach: wieś w Beskidzie Niskim, rozbiórka cerkwi i refleksja narratora nad pustką.
Pytania według listy CKE na lata 2026–2028. Wprowadzenie, sceny i konteksty są autorskie (redakcja Matury Ustne) i nie zastępują lektury.
Do matury ustnej z polskiego: kilka miesięcy dni
Odpowiedz na pytanie jawne i zobacz punkty według kryteriów CKE z cytatem z Twojej wypowiedzi.
Zrób darmową symulację