Literatura współczesna · 1 pytanie jawne

„Profesor Andrews w Warszawie” Olgi Tokarczuk na maturze ustnej

„Profesor Andrews w Warszawie” to opowiadanie Olgi Tokarczuk o zagranicznym naukowcu, który trafia do Warszawy w dniach wprowadzenia stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku. Na liście jest w pytaniu o stan wojenny z perspektywy obcokrajowca, bo bohater nie zna języka ani realiów i nie rozumie, co dzieje się wokół niego.
pytanie jawne
1
scen w opracowaniach
3
kontekstów
3
epoka
Literatura

Motywy i problemy

stan wojennyperspektywa obcegosamotność i wyobcowaniebariera językowa i kulturowaabsurd rzeczywistości PRL

Lista CKE 2026–2028

1 pytanie jawne z tej lektury

Przed egzaminem

Co zapamiętać z tej lektury

  • Wydarzenia oglądasz oczami przybysza z Zachodu, który przyjeżdża do Polski jako gość z planami zawodowymi, a zostaje sam w obcym mieście.
  • Andrews nie rozumie języka ani komunikatów, więc o tym, co się dzieje, dowiaduje się ze strzępów informacji i z zachowania ludzi wokół.
  • Opowiadanie pokazuje stan wojenny przez jego codzienne skutki: zakazy, odciętą łączność, obecność wojska i milicji, niepewność.
  • Potrzebny kontekst historyczny: 13 grudnia 1981 roku władze PRL wprowadziły stan wojenny, internowały działaczy opozycji, ustanowiły godzinę milicyjną i wyłączyły telefony.

Częsty błąd

Opowiadanie historii stanu wojennego zamiast pracy z tekstem: każdy fakt historyczny wiąż z doświadczeniem Andrewsa i z tym, co jego obcość pozwala zobaczyć.

Sceny do argumentów

Sceny, które pracują w wielu pytaniach

Zebrane z naszych opracowań. Ta sama scena może dowodzić różnych tez, zależnie od pytania.

  • Obcy nie zna reguł nowej rzeczywistości, więc to, co dla Polaków staje się narzuconą normą, dla niego jest szokiem.

    Andrews, brytyjski profesor, przyjeżdża do Warszawy tuż przed wprowadzeniem stanu wojennego i nie wie, co się stało: nie może skontaktować się z przewodniczką Gosią, telefon w mieszkaniu nie działa, a w mieście widać czołgi i wojsko.

    W pytaniu 75: Stan wojenny z perspektywy obcokrajowca
  • Stan wojenny uderza w komunikację: brak informacji i przerwana łączność stają się narzędziem władzy.

    Profesor nie zna polskiego i nie może się z nikim porozumieć ani zadzwonić po pomoc. Codzienność, na przykład sprawa żywego karpia, wydaje mu się absurdalna, a pomoc przynosi dopiero przypadkowo spotkany Polak.

    W pytaniu 75: Stan wojenny z perspektywy obcokrajowca
  • Zderzenie wyobrażeń Zachodu o Polsce z realiami pokazuje przepaść między światami i tragikomiczny wymiar sytuacji.

    Naukowe plany gościa z Zachodu zderzają się z absurdem rzeczywistości: zamiast wygłosić wykład, profesor błąka się po mieście, aż przypadkowo spotkany Polak odwozi go do ambasady.

    W pytaniu 75: Stan wojenny z perspektywy obcokrajowca

Konteksty

Konteksty, które coś dowodzą

  • historyczny

    Wprowadzenie stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku (gen. Wojciech Jaruzelski, Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego)

    Podaj fakty tłumaczące sytuację bohatera: internowania działaczy Solidarności, godzina milicyjna, zawieszenie łączności telefonicznej, patrole wojska. Powiąż je z doświadczeniem Andrewsa, żeby pokazać, skąd bierze się jego dezorientacja.

  • literacki

    „Rosja w roku 1839” Astolpha de Custine'a

    Francuski podróżnik opisuje Rosję carską jako obserwator z zewnątrz, który dostrzega rzeczy niewidoczne dla miejscowych. Porównaj: tak jak Custine, Andrews widzi system przez zdziwienie, a nie przez przyzwyczajenie.

  • kulturowy

    Film „Człowiek z żelaza” Andrzeja Wajdy (1981)

    Film nagrodzony Złotą Palmą w Cannes pokazuje Polskę w czasie nadziei związanej z Solidarnością. Wykorzystaj go, by przypomnieć, jak świat patrzył na Polskę tuż przed stanem wojennym i dlaczego zderzenie Andrewsa z nową rzeczywistością jest tak ostre.

Pytania i odpowiedzi

Ile pytań jawnych jest z lektury Profesor Andrews w Warszawie Olgi Tokarczuk?

Na liście CKE na lata 2026–2028 jest jedno pytanie z tej lektury: 75. Stan wojenny z perspektywy obcokrajowca.

Jak przygotować Profesor Andrews w Warszawie Olgi Tokarczuk do matury ustnej?

Zamiast streszczenia przygotuj kilka scen, które znasz dokładnie, i dla każdej jedno zdanie: co dowodzi. Te same sceny posłużą w różnych pytaniach, zmienia się tylko teza. Uważaj na typowy błąd: opowiadanie historii stanu wojennego zamiast pracy z tekstem: każdy fakt historyczny wiąż z doświadczeniem Andrewsa i z tym, co jego obcość pozwala zobaczyć.

Inne lektury z tej epoki

Pytania według listy CKE na lata 2026–2028. Wprowadzenie, sceny i konteksty są autorskie (redakcja Matury Ustne) i nie zastępują lektury.

Do matury ustnej z polskiego: kilka miesięcy dni

Przećwicz tę lekturę na głos

Odpowiedz na pytanie jawne i zobacz punkty według kryteriów CKE z cytatem z Twojej wypowiedzi.

Zrób darmową symulację

Daty: komunikat CKE o harmonogramie 2027