Literatura współczesna · 1 pytanie jawne
Motywy i problemy
stan wojennyperspektywa obcegosamotność i wyobcowaniebariera językowa i kulturowaabsurd rzeczywistości PRLLista CKE 2026–2028
Przed egzaminem
Częsty błąd
Opowiadanie historii stanu wojennego zamiast pracy z tekstem: każdy fakt historyczny wiąż z doświadczeniem Andrewsa i z tym, co jego obcość pozwala zobaczyć.
Sceny do argumentów
Zebrane z naszych opracowań. Ta sama scena może dowodzić różnych tez, zależnie od pytania.
Obcy nie zna reguł nowej rzeczywistości, więc to, co dla Polaków staje się narzuconą normą, dla niego jest szokiem.
Andrews, brytyjski profesor, przyjeżdża do Warszawy tuż przed wprowadzeniem stanu wojennego i nie wie, co się stało: nie może skontaktować się z przewodniczką Gosią, telefon w mieszkaniu nie działa, a w mieście widać czołgi i wojsko.
W pytaniu 75: Stan wojenny z perspektywy obcokrajowcaStan wojenny uderza w komunikację: brak informacji i przerwana łączność stają się narzędziem władzy.
Profesor nie zna polskiego i nie może się z nikim porozumieć ani zadzwonić po pomoc. Codzienność, na przykład sprawa żywego karpia, wydaje mu się absurdalna, a pomoc przynosi dopiero przypadkowo spotkany Polak.
W pytaniu 75: Stan wojenny z perspektywy obcokrajowcaZderzenie wyobrażeń Zachodu o Polsce z realiami pokazuje przepaść między światami i tragikomiczny wymiar sytuacji.
Naukowe plany gościa z Zachodu zderzają się z absurdem rzeczywistości: zamiast wygłosić wykład, profesor błąka się po mieście, aż przypadkowo spotkany Polak odwozi go do ambasady.
W pytaniu 75: Stan wojenny z perspektywy obcokrajowcaKonteksty
Wprowadzenie stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku (gen. Wojciech Jaruzelski, Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego)
Podaj fakty tłumaczące sytuację bohatera: internowania działaczy Solidarności, godzina milicyjna, zawieszenie łączności telefonicznej, patrole wojska. Powiąż je z doświadczeniem Andrewsa, żeby pokazać, skąd bierze się jego dezorientacja.
„Rosja w roku 1839” Astolpha de Custine'a
Francuski podróżnik opisuje Rosję carską jako obserwator z zewnątrz, który dostrzega rzeczy niewidoczne dla miejscowych. Porównaj: tak jak Custine, Andrews widzi system przez zdziwienie, a nie przez przyzwyczajenie.
Film „Człowiek z żelaza” Andrzeja Wajdy (1981)
Film nagrodzony Złotą Palmą w Cannes pokazuje Polskę w czasie nadziei związanej z Solidarnością. Wykorzystaj go, by przypomnieć, jak świat patrzył na Polskę tuż przed stanem wojennym i dlaczego zderzenie Andrewsa z nową rzeczywistością jest tak ostre.
Na liście CKE na lata 2026–2028 jest jedno pytanie z tej lektury: 75. Stan wojenny z perspektywy obcokrajowca.
Zamiast streszczenia przygotuj kilka scen, które znasz dokładnie, i dla każdej jedno zdanie: co dowodzi. Te same sceny posłużą w różnych pytaniach, zmienia się tylko teza. Uważaj na typowy błąd: opowiadanie historii stanu wojennego zamiast pracy z tekstem: każdy fakt historyczny wiąż z doświadczeniem Andrewsa i z tym, co jego obcość pozwala zobaczyć.
Pytania według listy CKE na lata 2026–2028. Wprowadzenie, sceny i konteksty są autorskie (redakcja Matury Ustne) i nie zastępują lektury.
Do matury ustnej z polskiego: kilka miesięcy dni
Odpowiedz na pytanie jawne i zobacz punkty według kryteriów CKE z cytatem z Twojej wypowiedzi.
Zrób darmową symulację