Literatura współczesna · 1 pytanie jawne
Motywy i problemy
nawiązanie literackiezwycięstwo siły nad kulturąEdek jako typ ludzkiprzemoc w codziennościbierność świadkówLista CKE 2026–2028
Przed egzaminem
Częsty błąd
Stwierdzenie samego faktu nawiązania bez wyjaśnienia jego celu albo zbyt słaba znajomość „Tanga”, bez której nie da się pokazać, kim jest Edek.
Sceny do argumentów
Zebrane z naszych opracowań. Ta sama scena może dowodzić różnych tez, zależnie od pytania.
Nawiązanie zaczyna się w tytule i od razu ustawia interpretację.
Tytuł „Górą «Edek»” zawiera imię ujęte w cudzysłów, co sygnalizuje, że nie chodzi o konkretną osobę, lecz o postać literacką i typ ludzki. Narrator, świadek zdarzenia, zestawia kierowcę forda z Edkiem z dramatu Mrożka.
W pytaniu 73: W jakim celu autor nawiązuje w swoim tekście do innego tekstu?Scena parkowania powtarza w miniaturze układ sił z „Tanga”.
Kierowca małego fiata próbuje zaparkować na zwolnionym miejscu, ale potężny kierowca forda w skórzanej kurtce zajmuje je bez wahania. Gdy fiatowiec wysiada i próbuje zaprotestować, zostaje zlekceważony, a zwycięzca spokojnie odchodzi na zakupy.
W pytaniu 73: W jakim celu autor nawiązuje w swoim tekście do innego tekstu?Odwołanie do „Tanga” służy ocenie i uogólnieniu, a nie samej grze literackiej.
W finale „Tanga” Edek po zabiciu Artura przejmuje władzę w domu i tańczy z Eugeniuszem tango „La Cumparsita”. Nowakowski przenosi to zwycięstwo z groteskowego salonu na zwykłą miejską ulicę, a narrator jedynie obserwuje zdarzenie z boku.
W pytaniu 73: W jakim celu autor nawiązuje w swoim tekście do innego tekstu?Konteksty
Zbigniew Herbert, „Tren Fortynbrasa”
Herbert nawiązuje do „Hamleta”, oddając głos Fortynbrasowi, by zestawić idealistę z pragmatykiem władzy. Podobnie jak u Nowakowskiego cudzy tekst jest narzędziem nowego komentarza: pozwala w skrócie zderzyć dwa typy ludzi i pokazać, kto wygrywa w realnym świecie.
Intertekstualność (pojęcie wprowadzone przez Julię Kristevę)
Według tej koncepcji każdy tekst jest siecią odwołań do innych tekstów. Opowiadanie Nowakowskiego to wyrazisty przykład: jego pełny sens ujawnia się dopiero w dialogu z „Tangiem”.
José Ortega y Gasset, „Bunt mas”
Ortega y Gasset opisał człowieka masowego, który bez zahamowań narzuca innym swoje racje i nie uznaje żadnych norm ponad sobą. Kierowca forda i Edek z „Tanga” to literackie wcielenia tego typu, co pokazuje, że Nowakowski mówi o szerszym zjawisku społecznym.
Na liście CKE na lata 2026–2028 jest jedno pytanie z tej lektury: 73. W jakim celu autor nawiązuje w swoim tekście do innego tekstu?.
Zamiast streszczenia przygotuj kilka scen, które znasz dokładnie, i dla każdej jedno zdanie: co dowodzi. Te same sceny posłużą w różnych pytaniach, zmienia się tylko teza. Uważaj na typowy błąd: stwierdzenie samego faktu nawiązania bez wyjaśnienia jego celu albo zbyt słaba znajomość „Tanga”, bez której nie da się pokazać, kim jest Edek.
Pytania według listy CKE na lata 2026–2028. Wprowadzenie, sceny i konteksty są autorskie (redakcja Matury Ustne) i nie zastępują lektury.
Do matury ustnej z polskiego: kilka miesięcy dni
Odpowiedz na pytanie jawne i zobacz punkty według kryteriów CKE z cytatem z Twojej wypowiedzi.
Zrób darmową symulację