Pytanie jawne nr 70 · matura 2027 · „Tango” Sławomira Mrożka

Bunt przeciwko porządkowi społecznemu

Pokaż, że w „Tangu” bunt jest paradoksalny: pokolenie Stomila zbuntowało się przeciw dawnym konwencjom i zniszczyło wszelkie normy, a jego syn Artur buntuje się przeciw tej anarchii, próbując przywrócić porządek. Myśl przewodnia: bunt, który nie ma za sobą prawdziwych wartości, prowadzi do pustki, a z pustki korzysta brutalna siła, czyli Edek.
Zadanie z listy CKE70
Bunt przeciwko porządkowi społecznemu. Omów zagadnienie na podstawie „Tanga” Sławomira Mrożka. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

„Tango” Sławomira Mrożka · sprawdzone z listą CKE 1.10.2026

Pełna wypowiedź na 3 minuty

Teza, dwa argumenty ze scen lektury, kontekst funkcjonalny i wniosek w jednej wypowiedzi na pełny czas egzaminu, a do tego dopytania egzaminatora z odpowiedziami i pułapki tego pytania. Fragment poniżej czyta każdy; całość odblokowuje konto z dostępem.

Pełna wypowiedź egzaminacyjna ok. 3 min mówienia · 406 słów

Uważam, że w „Tangu” Sławomira Mrożka bunt przeciwko porządkowi społecznemu bez oparcia w wartościach prowadzi do pustki, którą wypełnia brutalna siła. Dramat pokazuje paradoks dwóch buntów: pokolenie Stomila zbuntowało się przeciw dawnym konwencjom, a jego syn Artur buntuje się przeciw tej anarchii i próbuje przywrócić porządek.

Treść dla kont z dostępem

Odblokuj tę wypowiedź za darmo

Darmowe konto: 3 pełne wypowiedzi do wyboru

Dalsza część wypowiedzi, 3 dopytania egzaminatora z odpowiedziami i 5 pułapek tego pytania.

  • Pełne wypowiedzi do pytań jawnych z polskiego, każda na około 3 minuty mówienia
  • Symulator egzaminu z wynikiem według kryteriów CKE i poprawki najsłabszych fragmentów
  • Jednorazowa płatność, 14 dni na zwrot bez podania przyczyny

Masz już konto? Ten sam przycisk prowadzi do logowania. Pakiet Start daje wszystkie wypowiedzi, z dostępem do 30 czerwca 2027.

Jak odpowiedzieć na pytanie 70: na co patrzy egzaminator

  • Czy pokazujesz dwa bunty: dawny bunt Stomila i Eleonory przeciw konwencjom oraz odwrócony bunt Artura przeciw brakowi norm.
  • Czy omawiasz konkretne sceny: ślub z Alą jako próbę przywrócenia formy, nieudaną próbę zmuszenia Stomila do czynu, śmierć Artura i finałowe tango Edka z Eugeniuszem.
  • Czy kontekst pomaga ocenić, dokąd prowadzi bunt (np. rewolucja pożerająca swoje dzieci, bunt zamieniający się w tyranię), a nie tylko przywołuje innego buntownika.
Jak liczone są punkty za merytorykę

Teza: dwie możliwe wersje

  • Wersja 1„Tango” pokazuje, że bunt przeciwko porządkowi społecznemu bez oparcia w wartościach prowadzi do pustki, którą wypełnia brutalna siła.
  • Wersja 2Mrożek ukazuje paradoks buntu: kiedy wszystkie normy zostały zniszczone, buntownikiem staje się ten, kto chce je przywrócić, ale sama forma bez idei nie wystarcza.

Lektura i argumenty: sceny z „Tango”

  1. 1.Bunt pokolenia rodziców zniszczył normy i sam stał się nową, pustą konwencją.

    Scena: Stomil i Eleonora w młodości walczyli z obyczajowymi i artystycznymi konwencjami; symbolem tego buntu było kiedyś tango, taniec uznawany za gorszący. W ich domu panuje chaos, babcia Eugenia gra w karty z prostackim Edkiem, Eleonora ma z nim romans, a Stomil zajmuje się teatralnymi eksperymentami.

    Co to dowodzi: Zwycięski bunt nie stworzył nowego ładu, tylko zostawił próżnię. Wolność od wszystkiego okazuje się nowym konformizmem, przeciw któremu nie da się już zbuntować w tradycyjny sposób.

  2. 2.Artur buntuje się, próbując przywrócić porządek, ale odkrywa, że forma bez wartości jest martwa.

    Scena: Artur zmusza rodzinę do powrotu do dawnych zasad: każe ułożyć babcię na katafalku za grę w karty, przygotowuje tradycyjny ślub z kuzynką Alą, a wuj Eugeniusz chętnie mu w tym pomaga. Próbuje skłonić Stomila, by z rewolwerem w ręku pomścił zdradę Eleonory, ale ojciec nie odgrywa tragedii.

    Co to dowodzi: Artur rozumie, że samo przywrócenie konwenansów niczego nie zmienia, bo nikt w nie nie wierzy. Jego bunt dowodzi, że porządek społeczny potrzebuje idei, a nie tylko formy.

  3. 3.Klęska Artura pokazuje, że z bezideowego buntu korzysta brutalna siła.

    Scena: Pozbawiony wiary w formę Artur ogłasza, że jedyną ideą może być władza. Gdy w dniu ślubu dowiaduje się, że Ala zdradziła go z Edkiem, chce go zabić, ale Edek zabija go ciosem. Edek przejmuje władzę w domu, a w finale tańczy z Eugeniuszem tango „La Cumparsita”.

    Co to dowodzi: Bunt intelektualisty kończy się dojściem do władzy prostaka, który nie potrzebuje żadnej idei. Finałowe tango, dawny symbol buntu, staje się tańcem zwycięskiej siły.

Konteksty, które coś dowodzą

  • filozoficzny

    Albert Camus, „Człowiek zbuntowany”

    Camus pokazuje, że bunt rodzi się z obrony wartości, ale gdy o nich zapomina, przeradza się w przemoc i tyranię. Losy Artura ilustrują tę myśl: jego bunt kończy się afirmacją władzy, a władzę ostatecznie przejmuje Edek.

  • historyczny

    Rewolucja francuska i okres terroru

    Rewolucja, która miała obalić stary porządek, w okresie terroru zaczęła niszczyć własnych przywódców, stąd powiedzenie, że rewolucja pożera własne dzieci. Podobnie w „Tangu” bunt zwraca się przeciw samemu buntownikowi, a jego owoce przejmuje ktoś inny.

  • literacki

    „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego (chocholi taniec)

    Zarówno „Wesele”, jak i „Tango” kończą się symbolicznym tańcem, który pokazuje bezwład społeczeństwa niezdolnego do sensownego czynu. U Wyspiańskiego goście tańczą w odrętwieniu, u Mrożka zwycięzca tańczy na scenie, z której zniknęły wartości.

Plan wypowiedzi

  1. 1Wstęp: postaw tezę, że bunt bez wartości prowadzi do pustki, którą wypełnia siła; wspomnij paradoks dwóch buntów.
  2. 2Argument 1: dawny bunt Stomila i Eleonory, tango jako jego symbol, chaos w domu.
  3. 3Argument 2: bunt Artura: katafalk babci, ślub z Alą, nieudana próba zmuszenia Stomila do czynu.
  4. 4Kontekst: Camus i bunt, który zapomina o wartościach i zamienia się w tyranię.
  5. 5Zakończenie: śmierć Artura i tango Edka z Eugeniuszem; wniosek o tym, kto zyskuje na bezideowym buncie.

Krótki przykład wypowiedzi

Autorski przykład ok. 2 min mówienia · 219 słów

Uważam, że „Tango” Sławomira Mrożka pokazuje, iż bunt przeciwko porządkowi społecznemu, który nie opiera się na prawdziwych wartościach, prowadzi do pustki, a z tej pustki korzysta brutalna siła. W dramacie widać dwa bunty. Pierwszy to dawny bunt rodziców, Stomila i Eleonory, którzy w młodości walczyli z konwencjami. Ich symbolem było tango, kiedyś uznawane za gorszący taniec. W efekcie w domu panuje chaos: babcia gra w karty z prostackim Edkiem, Eleonora ma z nim romans, a Stomil zajmuje się eksperymentami artystycznymi. Moim zdaniem ten bunt zwyciężył tak całkowicie, że sam stał się nową, pustą normą. Drugi bunt należy do Artura, który chce przywrócić porządek. Kładzie babcię na katafalku, organizuje tradycyjny ślub z Alą i próbuje zmusić ojca, by pomścił zdradę Eleonory. Stomil jednak nie odgrywa tragedii, a Artur rozumie, że forma bez wiary w nią jest martwa. W tym kontekście przywołuję „Człowieka zbuntowanego” Alberta Camusa. Camus pisze, że bunt, który zapomina o wartościach, przeradza się w przemoc. Dokładnie tak dzieje się z Arturem: ogłasza, że jedyną ideą może być władza. Gdy dowiaduje się, że Ala zdradziła go z Edkiem, chce go zabić, ale to Edek zabija jego. Na końcu Edek przejmuje władzę i tańczy z wujem Eugeniuszem tango. Wnioskuję więc, że Mrożek ostrzega przed buntem bez wartości, bo zamiast nowego ładu przynosi on władzę tych, którzy nie potrzebują żadnych idei.

Przykład do nauki struktury, nie tekst do wykucia. Na egzaminie mów własnymi słowami. Pełną wersję na 3 minuty znajdziesz na górze strony.

Częste błędy

  • Traktowanie Artura jako typowego buntownika przeciw tradycji: jego bunt jest odwrócony, bo skierowany przeciw brakowi norm. Wyjaśnij ten paradoks na początku.
  • Pomijanie pokolenia rodziców: bez dawnego buntu Stomila i Eleonory nie da się zrozumieć, przeciw czemu buntuje się Artur.
  • Mylenie postaci: Eugenia to babcia, Eugeniusz to wuj, który popiera Artura, a na końcu tańczy z Edkiem. Ala jest kuzynką i narzeczoną Artura.
  • Odczytywanie zakończenia jako happy endu: finałowe tango Edka z Eugeniuszem pokazuje triumf siły i służalczości, a nie przywrócenie porządku.

Dopytania egzaminatora

  • Dlaczego Stomil nie chce zabić Edka, choć Artur go do tego namawia?
  • Co symbolizuje postać Edka i dlaczego to on zwycięża?
  • Czy bunt Artura można uznać za konserwatywny? Uzasadnij.

Odpowiedzi na dopytania są w pełnej wypowiedzi na górze strony.

Odpowiedz na głos i poćwicz dopytania

Pytania i odpowiedzi

Przeciwko czemu buntuje się Artur w „Tangu”?

Artur buntuje się przeciw anarchii i brakowi norm, które zostawiło po sobie pokolenie jego rodziców. Chce przywrócić dawny porządek, m.in. przez tradycyjny ślub z Alą, ale odkrywa, że forma bez wartości jest pusta.

Co oznacza zakończenie „Tanga”?

Po śmierci Artura władzę przejmuje Edek, a wuj Eugeniusz mu się podporządkowuje i tańczy z nim tango „La Cumparsita”. Finał pokazuje, że w świecie pozbawionym wartości wygrywa brutalna siła, a dawny symbol buntu staje się tańcem nowej władzy.

Weryfikacja merytoryczna i zgodność z CKE (2026–2028)

Brzmienie i numeracja pytania (#70) zweryfikowane z oficjalnym dokumentem: Lista pytań jawnych CKE (lata 2026–2028) w dniu 1.10.2026.

Struktura opracowania (teza, argument ze sceny lektury obowiązkowej „Tango” Sławomira Mrożka, kontekst funkcjonalny) powstała w zespole redakcyjnym Matury Ustne zgodnie z kryteriami oceniania CKE dla pasma 5–8 punktów (kryteria oceniania, o nas). Ostatnia aktualizacja merytoryczna: 4.11.2026. Interpretacje są propozycjami; na egzaminie liczy się Twoja argumentacja.

Do matury ustnej z polskiego: kilka miesięcy

Odpowiedz na to pytanie na głos

Ocena według kryteriów CKE z cytatem z Twojej wypowiedzi i poprawką. Za darmo, bez karty.

Zrób darmową symulację

Daty: komunikat CKE o harmonogramie 2027