Pytanie jawne nr 24 · matura 2027 · „Dziady” cz. III Adama Mickiewicza

Różne postawy człowieka wobec Boga

Pokaż, że w III części „Dziadów” Mickiewicz zestawia kilka postaw wobec Boga: pyszny bunt Konrada, pokorną modlitwę księdza Piotra, ufną wiarę Ewy i bezbożność Senatora. Myśl przewodnia: utwór pokazuje, że to nie bunt, lecz pokora otwiera człowiekowi drogę do zrozumienia losu narodu.
Zadanie z listy CKE24
Różne postawy człowieka wobec Boga. Omów zagadnienie na podstawie „Dziadów” części III Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

„Dziady” cz. III Adama Mickiewicza · sprawdzone z listą CKE 1.10.2026

Pełna wypowiedź na 3 minuty

Teza, dwa argumenty ze scen lektury, kontekst funkcjonalny i wniosek w jednej wypowiedzi na pełny czas egzaminu, a do tego dopytania egzaminatora z odpowiedziami i pułapki tego pytania. Fragment poniżej czyta każdy; całość odblokowuje konto z dostępem.

Pełna wypowiedź egzaminacyjna ok. 3 min mówienia · 333 słów

Uważam, że w III części „Dziadów” Mickiewicz przedstawia różne postawy wobec Boga i rozstrzyga, że pokora jest drogą do zrozumienia losu narodu. Przywołam sceny, w których to widzę, i wyjaśnię kontekst, w którym powstało to dzieło.

Treść dla kont z dostępem

Odblokuj tę wypowiedź za darmo

Darmowe konto: 3 pełne wypowiedzi do wyboru

Dalsza część wypowiedzi, 3 dopytania egzaminatora z odpowiedziami i 5 pułapek tego pytania.

  • Pełne wypowiedzi do pytań jawnych z polskiego, każda na około 3 minuty mówienia
  • Symulator egzaminu z wynikiem według kryteriów CKE i poprawki najsłabszych fragmentów
  • Jednorazowa płatność, 14 dni na zwrot bez podania przyczyny

Masz już konto? Ten sam przycisk prowadzi do logowania. Pakiet Start daje wszystkie wypowiedzi, z dostępem do 30 czerwca 2027.

Jak odpowiedzieć na pytanie 24: na co patrzy egzaminator

  • Czy omawiasz co najmniej dwie wyraźnie różne postawy i opierasz je na konkretnych scenach (Wielka Improwizacja, Widzenie księdza Piotra, Widzenie Ewy).
  • Czy rozumiesz, na czym polega bunt Konrada: żądanie władzy nad duszami w imię miłości do narodu i oskarżenie Boga, przerwane omdleniem.
  • Czy kontekst dotyczy relacji człowieka z Bogiem (bunt, pokora, cierpienie) i pomaga ocenić postawy bohaterów.
Jak liczone są punkty za merytorykę

Teza: dwie możliwe wersje

  • Wersja 1W III części „Dziadów” Mickiewicz przeciwstawia pyszny bunt Konrada pokornej wierze księdza Piotra i pokazuje, że to pokora, a nie pycha, zbliża człowieka do Boga.
  • Wersja 2Dramat pokazuje, że postawa wobec Boga wyrasta z cierpienia: jedni odpowiadają na nie buntem, inni modlitwą, a jeszcze inni obojętnością.

Lektura i argumenty: sceny z „Dziady cz. III”

  1. 1.Konrad przyjmuje postawę buntownika, który rywalizuje z Bogiem w imię miłości do narodu.

    Scena: W Wielkiej Improwizacji Konrad, uwięziony w celi klasztoru bazylianów, przekonuje, że jako poeta czuje więcej niż ktokolwiek, i żąda od Boga władzy nad duszami, by uszczęśliwić cierpiący naród. Gdy Bóg milczy, oskarża Go o brak miłości i jest bliski bluźnierstwa; ostatnie słowo, że Bóg jest nie ojcem świata, lecz carem, wypowiada już diabeł, a Konrad mdleje.

    Co to dowodzi: Bunt Konrada rodzi się z cierpienia za naród, ale prowadzi do pychy i zrównania Boga z tyranem. Scena pokazuje, jak blisko szlachetna miłość ojczyzny może znaleźć się szatańskiej pokusy.

  2. 2.Ksiądz Piotr reprezentuje postawę pokory i modlitwy, która przynosi prawdziwe poznanie.

    Scena: Ksiądz Piotr egzorcyzmuje Konrada i ratuje jego duszę. W celi, leżąc krzyżem, modli się i otrzymuje Widzenie: cierpienie Polski ukazuje się na wzór męki Chrystusa, a z narodu ma się narodzić zbawca, wskrzesiciel narodu, którego imię to czterdzieści i cztery.

    Co to dowodzi: To, czego Konrad chciał wymusić siłą, księdzu Piotrowi zostaje dane w pokorze. Kontrast obu scen dowodzi, że w dramacie pokora jest drogą do poznania woli Boga.

  3. 3.Obok buntu i pokory dramat pokazuje ufną wiarę niewinnych i bezbożność oprawców.

    Scena: Młoda Ewa modli się za ojczyznę i za nieznanego jej poetę, a w swoim Widzeniu doświadcza łaski i czuje opiekę Matki Bożej. Jej modlitwa należy do sił, które w dramacie sprzyjają ocaleniu Konrada. Na drugim biegunie stoi Senator Nowosilcow, który prześladuje młodzież, a nad zbrodniami i cierpieniem ofiar żartuje.

    Co to dowodzi: Ewa pokazuje wiarę prostą i bezinteresowną, która wspiera innych, a Senator życie bez Boga, w którym władza staje się okrucieństwem. Te postacie poszerzają obraz o skrajne postawy wobec sacrum.

Konteksty, które coś dowodzą

  • biblijny

    Księga Hioba

    Hiob w cierpieniu skarży się i domaga od Boga odpowiedzi, ale nie zrywa z Nim relacji i ostatecznie uznaje Jego tajemnicę. Zestawienie z Konradem pokazuje różnicę: skarga Hioba jest pokorna, a bunt Konrada przechodzi w pychę i chęć zajęcia miejsca Boga.

  • literacki

    Mit o Prometeuszu w „Mitologii” Jana Parandowskiego

    Prometeusz sprzeciwia się Zeusowi, by pomóc ludziom, i zostaje za to przykuty do skały. Konrad także buntuje się w imię cierpiących i dlatego mówi się o jego prometeizmie, ale u Mickiewicza bunt nie zostaje nagrodzony, tylko pokonany przez pokorę.

  • historyczny

    Proces filomatów i filaretów w Wilnie (1823–1824)

    Dramat odwołuje się do śledztwa Nowosilcowa przeciw wileńskiej młodzieży, w którym uwięziono także Mickiewicza. Ten kontekst wyjaśnia, skąd bierze się bunt Konrada: z doświadczenia niezawinionego cierpienia narodu, wobec którego trudno zachować spokojną wiarę.

Plan wypowiedzi

  1. 1Wstęp: postaw tezę, że dramat przeciwstawia bunt pokorze i rozstrzyga na korzyść pokory.
  2. 2Argument 1: Wielka Improwizacja; Konrad żąda rządu dusz, oskarża Boga, mdleje przed ostatnim słowem.
  3. 3Argument 2: ksiądz Piotr leżący krzyżem i Widzenie; to, co Konrad chciał wymusić, zostaje dane pokornemu.
  4. 4Kontekst: Księga Hioba jako wzór pokornej skargi albo mit o Prometeuszu.
  5. 5Zakończenie: wspomnij Ewę i Senatora; wniosek o pokorze jako drodze do zrozumienia losu narodu.

Krótki przykład wypowiedzi

Autorski przykład ok. 2 min mówienia · 204 słów

Uważam, że w III części „Dziadów” Mickiewicz przeciwstawia pyszny bunt Konrada pokornej wierze księdza Piotra i pokazuje, że to pokora zbliża człowieka do Boga. Pierwszą postawę widać w Wielkiej Improwizacji. Konrad, zamknięty w celi, czuje się największym poetą i twierdzi, że kocha naród bardziej niż ktokolwiek. Żąda od Boga władzy nad duszami, żeby uszczęśliwić cierpiących rodaków. Kiedy Bóg milczy, Konrad oskarża Go o brak miłości i jest bliski bluźnierstwa. Ostatnie słowo, że Bóg jest nie ojcem, lecz carem, wypowiada już diabeł, a Konrad mdleje. Ten bunt wynika z cierpienia, ale prowadzi do pychy. Drugą postawę reprezentuje ksiądz Piotr. Najpierw ratuje Konrada, odprawiając egzorcyzmy, a potem modli się, leżąc krzyżem, i otrzymuje Widzenie. Widzi cierpienie Polski na wzór męki Chrystusa i zapowiedź zbawcy narodu. To, czego Konrad chciał żądać, pokornemu kapłanowi zostaje dane. Dramat pokazuje też inne postawy: ufną modlitwę Ewy i bezbożność Senatora, który drwi z cierpienia więźniów. Jako kontekst przywołuję Księgę Hioba. Hiob w nieszczęściu skarży się i pyta Boga o sens, ale nie zrywa z Nim relacji i w końcu uznaje Jego tajemnicę. Konrad idzie dalej, bo chce zająć miejsce Boga, i właśnie to Mickiewicz potępia. Wniosek jest taki, że cierpienie narodu może prowadzić do buntu, ale prawdziwe zrozumienie przynosi dopiero pokora.

Przykład do nauki struktury, nie tekst do wykucia. Na egzaminie mów własnymi słowami. Pełną wersję na 3 minuty znajdziesz na górze strony.

Częste błędy

  • Twierdzenie, że Konrad wprost nazywa Boga carem. Bohater mdleje przed tym słowem, a wypowiada je diabeł; ten szczegół pokazuje, że Mickiewicz chroni bohatera przed ostatecznym bluźnierstwem.
  • Ocenianie Konrada wyłącznie negatywnie. Jego bunt wynika z miłości do narodu; pokaż to, zanim wskażesz pychę jako błąd.
  • Mylenie Widzenia księdza Piotra z Widzeniem Ewy. To ksiądz Piotr widzi mękę Polski i zapowiedź zbawcy, a Ewa w swoim Widzeniu doświadcza łaski i opieki Matki Bożej.
  • Ograniczenie się do jednej postawy. Temat mówi o „różnych postawach”, więc zestaw co najmniej dwie i porównaj je.

Dopytania egzaminatora

  • Dlaczego Konrad uważa, że ma prawo żądać od Boga władzy nad duszami?
  • Jakie znaczenie ma fakt, że Konrad zostaje uratowany dzięki innym ludziom?
  • Która postawa wobec Boga jest Ci bliższa i dlaczego?

Odpowiedzi na dopytania są w pełnej wypowiedzi na górze strony.

Odpowiedz na głos i poćwicz dopytania

Pytania i odpowiedzi

Jaką postawę wobec Boga prezentuje Konrad w „Dziadach”?

Konrad prezentuje postawę buntu prometejskiego. Z miłości do cierpiącego narodu żąda od Boga władzy nad duszami, a gdy jej nie dostaje, oskarża Go o brak miłości do świata. Jego bunt przechodzi w pychę i zostaje przerwany omdleniem.

Czym różni się ksiądz Piotr od Konrada?

Ksiądz Piotr reprezentuje pokorę: nie żąda niczego, tylko modli się, leżąc krzyżem, i właśnie wtedy otrzymuje Widzenie o losie Polski. Konrad chce poznania i władzy siłą, ksiądz Piotr dostaje je w darze.

Jaki kontekst pasuje do tematu postaw wobec Boga w „Dziadach”?

Najczęściej wybiera się Księgę Hioba, bo pokazuje skargę cierpiącego człowieka, który nie zrywa z Bogiem, albo mit o Prometeuszu jako wzór buntu w imię ludzi. Dobrze działa też kontekst procesu filomatów, który tłumaczy źródło buntu.

Weryfikacja merytoryczna i zgodność z CKE (2026–2028)

Brzmienie i numeracja pytania (#24) zweryfikowane z oficjalnym dokumentem: Lista pytań jawnych CKE (lata 2026–2028) w dniu 1.10.2026.

Struktura opracowania (teza, argument ze sceny lektury obowiązkowej „Dziady” cz. III Adama Mickiewicza, kontekst funkcjonalny) powstała w zespole redakcyjnym Matury Ustne zgodnie z kryteriami oceniania CKE dla pasma 5–8 punktów (kryteria oceniania, o nas). Ostatnia aktualizacja merytoryczna: 4.11.2026. Interpretacje są propozycjami; na egzaminie liczy się Twoja argumentacja.

Do matury ustnej z polskiego: kilka miesięcy

Odpowiedz na to pytanie na głos

Ocena według kryteriów CKE z cytatem z Twojej wypowiedzi i poprawką. Za darmo, bez karty.

Zrób darmową symulację

Daty: komunikat CKE o harmonogramie 2027