Pełna wypowiedź na 3 minuty
Teza, dwa argumenty ze scen lektury, kontekst funkcjonalny i wniosek w jednej wypowiedzi na pełny czas egzaminu, a do tego dopytania egzaminatora z odpowiedziami i pułapki tego pytania. Fragment poniżej czyta każdy; całość odblokowuje konto z dostępem.
Uważam, że w III części „Dziadów” Mickiewicza młodzież polska jest celowo niszczona przez zaborcę, który więzieniem, torturami i zsyłką próbuje złamać najmłodsze pokolenie. Wypowiem się o tym na podstawie sceny więziennej w Wilnie oraz procesu filomatów i filaretów.
Treść dla kont z dostępem
Odblokuj tę wypowiedź za darmo
Darmowe konto: 3 pełne wypowiedzi do wyboru
Dalsza część wypowiedzi, 3 dopytania egzaminatora z odpowiedziami i 5 pułapek tego pytania.
- Pełne wypowiedzi do pytań jawnych z polskiego, każda na około 3 minuty mówienia
- Symulator egzaminu z wynikiem według kryteriów CKE i poprawki najsłabszych fragmentów
- Jednorazowa płatność, 14 dni na zwrot bez podania przyczyny
Masz już konto? Ten sam przycisk prowadzi do logowania. Pakiet Start daje wszystkie wypowiedzi, z dostępem do 30 czerwca 2027.
Jak odpowiedzieć na pytanie 21: na co patrzy egzaminator
- Czy odwołujesz się do konkretnych losów: więźniów z celi Konrada, opowieści Sobolewskiego o kibitkach, historii Cichowskiego i Rollisona, a nie do ogólnej „martyrologii”.
- Czy łączysz fabułę z historią: śledztwo przeciw filomatom i filaretom w Wilnie prowadzone przez Nowosilcowa.
- Czy pokazujesz dwie strony losu młodzieży: cierpienie i represje, ale też solidarność oraz postawę godności wobec zaborcy.
Teza: dwie możliwe wersje
- Wersja 1W III części „Dziadów” młodzież polska jest celowo niszczona przez zaborcę, który więzieniem, torturami i zsyłką próbuje złamać najmłodsze pokolenie.
- Wersja 2Mickiewicz pokazuje młodzież pod zaborami jako pokolenie ofiar, które mimo prześladowań zachowuje solidarność i wierność ojczyźnie.
Lektura i argumenty: sceny z „Dziady cz. III”
1.Represje spadają na młodych bez dowodu winy.
Scena: Scena I: w Wilnie, w dawnym klasztorze bazylianów zamienionym na więzienie, młodzi więźniowie spotykają się w celi Konrada w noc wigilijną. Żegota nie wie nawet, za co go aresztowano, a Tomasz, najdłużej więziony, gotów jest wziąć winę na siebie, by ratować innych.
Co to dowodzi: Uwięzienie ludzi, którzy nie znają swojej winy, pokazuje, że celem śledztwa nie jest sprawiedliwość, lecz zastraszenie pokolenia. Postawa Tomasza dowodzi zaś, że młodzi odpowiadają solidarnością.
2.Zaborca wywozi młodzież na Sybir, a ona przyjmuje ten los z godnością.
Scena: Sobolewski opowiada w celi, jak widział wywożenie kibitkami młodych więźniów. Janczewski, wychudzony i ogolony, z wysoko podniesioną głową pozdrawia zebranych, a pobitego Wasilewskiego niosą do wozu jak ciało zdjęte z krzyża.
Co to dowodzi: Opis łączy okrucieństwo zaborcy z heroizmem ofiar. Młodzi nie poddają się psychicznie nawet w chwili zesłania, a ich los zyskuje wymiar męczeński.
3.Śledztwo łamie młodych ludzi psychicznie i niszczy ich rodziny.
Scena: W Salonie warszawskim Adolf opowiada o Cichowskim, który po latach więzienia, bez snu i w strachu przed szpiegami, wraca odmieniony i nieufny. W scenie u Senatora ślepa pani Rollison błaga o widzenie z bitym w śledztwie synem, a później dochodzi wiadomość, że chłopak wypadł z okna celi.
Co to dowodzi: Losy Cichowskiego i Rollisona pokazują, że represje nie kończą się z wyjściem z więzienia: niszczą psychikę ofiar i rozpacz ich bliskich.
Konteksty, które coś dowodzą
- historyczny
Proces filomatów i filaretów w Wilnie (1823–1824)
Śledztwo prowadzone przez senatora Nowosilcowa objęło tajne stowarzyszenia studentów Uniwersytetu Wileńskiego. Wielu z nich uwięziono i zesłano w głąb Rosji, więc sceny dramatu opierają się na prawdziwych wydarzeniach.
- literacki
„Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego
Powieść pokazuje młodzież w gimnazjum w Klerykowie, poddaną rusyfikacji. Recytacja „Reduty Ordona” przez Bernarda Zygiera budzi w uczniach poczucie polskości, co potwierdza, że zaborca walczył o umysły młodych, a oni potrafili mu się oprzeć.
- biograficzny
Adam Mickiewicz jako więzień w klasztorze bazylianów i zesłaniec
Mickiewicz sam był aresztowany w sprawie filomatów, a potem zesłany do Rosji. Dramat poświęcił przyjaciołom, którzy ucierpieli w represjach, dlatego obraz losu młodzieży ma charakter świadectwa, a nie wymysłu.
Plan wypowiedzi
- 1Wstęp: postaw tezę, że młodzież jest celowo prześladowana przez zaborcę, i wspomnij o procesie filomatów.
- 2Argument 1: cela Konrada w Wigilię; Żegota nie zna swojej winy, Tomasz chce ratować innych.
- 3Argument 2: opowieść Sobolewskiego o kibitkach, Janczewskim i Wasilewskim.
- 4Kontekst: proces filomatów i filaretów jako historyczne tło dramatu.
- 5Zakończenie: losy Cichowskiego i Rollisona; wniosek o pokoleniu ofiar, które zachowuje solidarność.
Krótki przykład wypowiedzi
Uważam, że w III części „Dziadów” młodzież polska jest celowo niszczona przez zaborcę, który więzieniem, torturami i zsyłką chce złamać najmłodsze pokolenie. Widać to już w scenie więziennej. W dawnym klasztorze bazylianów w Wilnie młodzi więźniowie spotykają się w Wigilię w celi Konrada. Żegota nie wie nawet, za co go aresztowano, a Tomasz, więziony najdłużej, gotów jest wziąć winę na siebie, żeby ratować kolegów. To pierwszy argument: represje dotykają niewinnych, a młodzi odpowiadają na nie solidarnością. Drugi argument to opowieść Sobolewskiego o wywożeniu więźniów kibitkami na Sybir. Janczewski, wychudzony i ogolony, trzyma głowę wysoko i pozdrawia ludzi, a pobitego Wasilewskiego niosą do wozu jak ciało zdjęte z krzyża. Ten obraz łączy okrucieństwo zaborcy z męczeńską godnością ofiar. Kontekstem historycznym jest proces filomatów i filaretów z lat 1823–1824. Śledztwo prowadził senator Nowosilcow, a wielu studentów Uniwersytetu Wileńskiego uwięziono i zesłano w głąb Rosji. Mickiewicz sam był jednym z aresztowanych, więc jego dramat to świadectwo, a nie fikcja. Dodaję jeszcze, że represje niszczą także rodziny: ślepa pani Rollison bezskutecznie błaga Senatora o litość dla syna, którego bito w śledztwie. Wnioskuję, że los młodzieży pod zaborami to los pokolenia ofiar, które mimo cierpienia nie wyrzeka się ojczyzny i wzajemnej lojalności.
Przykład do nauki struktury, nie tekst do wykucia. Na egzaminie mów własnymi słowami. Pełną wersję na 3 minuty znajdziesz na górze strony.
Częste błędy
- Mylenie Senatora z carem: prześladowania w Wilnie prowadzi senator Nowosilcow, a nie sam car.
- Przypisywanie opowieści niewłaściwym postaciom: o kibitkach opowiada Sobolewski, a o Cichowskim Adolf w Salonie warszawskim.
- Pomijanie tła historycznego: krótko wspomnij proces filomatów i filaretów, bo nadaje on scenom wiarygodność świadectwa.
- Skupienie się wyłącznie na Konradzie i Wielkiej Improwizacji: w tym temacie ważniejsze są losy zbiorowości młodych więźniów.
Dopytania egzaminatora
- Jak Mickiewicz pokazuje postawę polskich elit wobec losu więzionej młodzieży?
- Czy cierpienie młodzieży ma w dramacie jakiś sens? Odwołaj się do Widzenia Księdza Piotra.
- Kim był Nowosilcow i jaką rolę odgrywa w dramacie?
Odpowiedzi na dopytania są w pełnej wypowiedzi na górze strony.
Odpowiedz na głos i poćwicz dopytaniaPokrewne pytania jawne
- 23Ta sama lekturaPostawy społeczeństwa polskiego wobec zaborcy„Dziady” cz. III Adama Mickiewicza
- 22Ta sama lekturaMesjanizm jako romantyczna idea poświęcenia„Dziady” cz. III Adama Mickiewicza
- 26Ta sama lekturaW jakim celu twórca nawiązuje do motywów biblijnych?„Dziady” cz. III Adama Mickiewicza
- 27Ta sama lekturaWalka dobra ze złem o duszę ludzką„Dziady” cz. III Adama Mickiewicza
- 24Ta sama lekturaRóżne postawy człowieka wobec Boga„Dziady” cz. III Adama Mickiewicza
Pytania i odpowiedzi
Jakie są losy młodzieży w „Dziadach” cz. III?
Młodzi Polacy są więzieni bez dowodu winy, torturowani w śledztwie i zsyłani na Sybir. Mickiewicz pokazuje to w scenie więziennej, w opowieści Sobolewskiego o kibitkach oraz w historiach Cichowskiego i Rollisona.
Na jakich wydarzeniach historycznych opiera się III część „Dziadów”?
Na śledztwie przeciw filomatom i filaretom z Uniwersytetu Wileńskiego w latach 1823–1824, prowadzonym przez senatora Nowosilcowa. Mickiewicz był jednym z uwięzionych, a potem został zesłany w głąb Rosji.
Weryfikacja merytoryczna i zgodność z CKE (2026–2028)
Brzmienie i numeracja pytania (#21) zweryfikowane z oficjalnym dokumentem: Lista pytań jawnych CKE (lata 2026–2028) w dniu 1.10.2026.
Struktura opracowania (teza, argument ze sceny lektury obowiązkowej „Dziady” cz. III Adama Mickiewicza, kontekst funkcjonalny) powstała w zespole redakcyjnym Matury Ustne zgodnie z kryteriami oceniania CKE dla pasma 5–8 punktów (kryteria oceniania, o nas). Ostatnia aktualizacja merytoryczna: 4.11.2026. Interpretacje są propozycjami; na egzaminie liczy się Twoja argumentacja.