Pełna wypowiedź na 3 minuty
Teza, dwa argumenty ze scen lektury, kontekst funkcjonalny i wniosek w jednej wypowiedzi na pełny czas egzaminu, a do tego dopytania egzaminatora z odpowiedziami i pułapki tego pytania. Fragment poniżej czyta każdy; całość odblokowuje konto z dostępem.
Uważam, że w „Przedwiośniu” Stefana Żeromskiego autorytet jest dla młodego człowieka drogowskazem, ale gdy zawodzi lub się rozpada, człowiek zostaje sam z wyborem między sprzecznymi ideami. Cezary Baryka przez całą powieść szuka kogoś, kto wskaże mu kierunek w życiu i w odradzającej się Polsce.
Treść dla kont z dostępem
Odblokuj tę wypowiedź za darmo
Darmowe konto: 3 pełne wypowiedzi do wyboru
Dalsza część wypowiedzi, 3 dopytania egzaminatora z odpowiedziami i 5 pułapek tego pytania.
- Pełne wypowiedzi do pytań jawnych z polskiego, każda na około 3 minuty mówienia
- Symulator egzaminu z wynikiem według kryteriów CKE i poprawki najsłabszych fragmentów
- Jednorazowa płatność, 14 dni na zwrot bez podania przyczyny
Masz już konto? Ten sam przycisk prowadzi do logowania. Pakiet Start daje wszystkie wypowiedzi, z dostępem do 30 czerwca 2027.
Jak odpowiedzieć na pytanie 52: na co patrzy egzaminator
- Czy pokazujesz różne autorytety w życiu Cezarego: ojca Seweryna, Gajowca i Lulka, oraz ich wpływ na jego decyzje.
- Czy interpretujesz mit szklanych domów jako przykład siły i zarazem słabości autorytetu ojca, który daje nadzieję, ale nie mówi prawdy o Polsce.
- Czy łączysz temat z sytuacją młodego pokolenia w II Rzeczypospolitej, które szuka przewodników w czasie przełomu.
Teza: dwie możliwe wersje
- Wersja 1W „Przedwiośniu” autorytet jest dla młodego człowieka drogowskazem, ale gdy zawodzi lub się rozpada, człowiek zostaje sam z wyborem między sprzecznymi ideami.
- Wersja 2Żeromski pokazuje, że najsilniejszym autorytetem okazuje się ten oparty na przykładzie i miłości, jak u Seweryna Baryki, a nie na samej ideologii.
Lektura i argumenty: sceny z „Przedwiośnie”
1.Ojciec jest pierwszym autorytetem, który przywraca Cezaremu poczucie przynależności.
Scena: W Baku Cezary po śmierci matki i w zamęcie rewolucji traci oparcie. Gdy niespodziewanie wraca ojciec, Seweryn Baryka, przekonuje syna do wyjazdu do Polski. W drodze opowiada mu o szklanych domach: o polskim wynalazcy, dzięki któremu w kraju powstają tanie, jasne domy ze szkła.
Co to dowodzi: Seweryn daje synowi cel i obraz ojczyzny, za którą warto tęsknić. Jego autorytet opiera się na miłości i przykładzie, dlatego Cezary podejmuje decyzję o wyjeździe.
2.Autorytet może zawieść, gdy jego wizja zderza się z rzeczywistością.
Scena: Seweryn umiera w drodze i Cezary sam przekracza granicę. Zamiast szklanych domów widzi biedne, błotniste wioski i nędzę, co budzi jego rozczarowanie.
Co to dowodzi: Mit ojca okazuje się legendą, a nie prawdą. Autorytet, który daje nadzieję, ale nie przygotowuje na rzeczywistość, zostawia młodego człowieka z poczuciem zawodu.
3.Brak jednego autorytetu stawia bohatera między sprzecznymi programami.
Scena: W Warszawie Cezary prowadzi długie rozmowy z Szymonem Gajowcem, urzędnikiem i zwolennikiem stopniowej budowy państwa, a jednocześnie styka się z komunistą Antonim Lulkiem i bierze udział w zebraniu komunistów. Nie przekonuje go żadna z tych dróg, a w zakończeniu idzie w pochodzie robotników w stronę Belwederu.
Co to dowodzi: Gajowiec i Lulek to dwa autorytety bez siły ojca: jeden przekonuje rozsądkiem, drugi rewolucyjną ideą. Rozdarcie Cezarego pokazuje, jak łatwo młody człowiek bez przewodnika ulega radykalnym nastrojom.
Konteksty, które coś dowodzą
- biblijny
Mojżesz prowadzący Izraelitów do Ziemi Obiecanej (Księga Powtórzonego Prawa, rozdział 34)
Mojżesz prowadzi lud do ziemi obiecanej, ale sam umiera, zanim do niej wejdzie. Podobnie Seweryn wskazuje synowi drogę do Polski i umiera przed granicą, co podkreśla, że autorytet daje kierunek, ale dalszą drogę człowiek musi przejść sam.
- literacki
„Ferdydurke” Witolda Gombrowicza (profesor Pimko)
Pimko jest karykaturą autorytetu: narzuca Józiowi formę i „upupia” go, zamiast pomóc mu dojrzeć. Zestawienie z Sewerynem pokazuje różnicę między autorytetem, który wspiera, a takim, który zniewala.
- filozoficzny
Max Weber, typy prawomocnej władzy (tradycyjna, charyzmatyczna, legalna)
Seweryn wpływa na syna dzięki charyzmie i więzi, a Gajowiec odwołuje się do racjonalnego porządku państwa. Typologia Webera pozwala wyjaśnić, dlaczego Cezary ufa ojcu, a argumenty Gajowca do niego nie trafiają.
Plan wypowiedzi
- 1Wstęp: postaw tezę, że Cezary szuka autorytetu, a jego brak zostawia go rozdartym.
- 2Argument 1: Seweryn Baryka jako autorytet ojca; powrót do Baku i opowieść o szklanych domach.
- 3Argument 2: śmierć ojca i zderzenie mitu z nędzą przygranicznych wsi.
- 4Kontekst: Mojżesz, który prowadzi lud do Ziemi Obiecanej, ale do niej nie wchodzi.
- 5Zakończenie: Gajowiec i Lulek jako sprzeczne autorytety; pochód na Belweder; wniosek o roli przewodnika w czasie przełomu.
Krótki przykład wypowiedzi
Uważam, że w „Przedwiośniu” autorytet jest dla młodego człowieka drogowskazem, ale kiedy zawodzi, człowiek zostaje sam ze sprzecznymi ideami. Najważniejszym autorytetem dla Cezarego Baryki jest ojciec. Po śmierci matki, w zamęcie rewolucji w Baku, Cezary nie ma żadnego oparcia. Wtedy wraca Seweryn i przekonuje go do wyjazdu do Polski. W drodze opowiada o szklanych domach, które dzięki polskiemu wynalazcy mają powstawać w całym kraju. Ojciec daje synowi cel i obraz ojczyzny, za którą warto tęsknić, a Cezary ufa mu, bo ten autorytet opiera się na miłości. Drugi argument dotyczy zawodu. Seweryn umiera w drodze, a Cezary, przekraczając granicę, widzi zamiast szklanych domów biedne, błotniste wsie. Mit ojca okazuje się legendą, więc autorytet, który dawał nadzieję, nie przygotował syna na prawdę. Pomocny jest tu kontekst biblijny: Mojżesz prowadzi Izraelitów do Ziemi Obiecanej, ale sam umiera, zanim do niej wejdzie. Podobnie Seweryn wskazuje drogę i znika, a resztę drogi Cezary musi przejść sam. W Warszawie bohater rozmawia z Gajowcem, który chce budować państwo stopniowo, i z komunistą Lulkiem, który wzywa do rewolucji. Żaden z nich nie zastępuje ojca, a w zakończeniu Cezary idzie w pochodzie robotników w stronę Belwederu. Wnioskuję, że autorytet jest w życiu człowieka niezbędny, bo daje kierunek, ale tylko wtedy, gdy łączy wiarygodność z prawdą o rzeczywistości.
Przykład do nauki struktury, nie tekst do wykucia. Na egzaminie mów własnymi słowami. Pełną wersję na 3 minuty znajdziesz na górze strony.
Częste błędy
- Utożsamianie szklanych domów z rzeczywistym programem Seweryna: to legenda, którą ojciec opowiada synowi, a nie opis Polski.
- Pomijanie Gajowca i Lulka: oni pokazują, że po śmierci ojca Cezary nie znajduje jednego przewodnika.
- Twierdzenie, że Cezary przechodzi na komunizm: zakończenie jest otwarte, bohater idzie w pochodzie, ale wcześniej odrzuca dogmatyzm Lulka.
- Kontekst bez funkcji: przywołując Mojżesza czy Pimkę, powiedz wprost, co łączy ich z rolą autorytetu w życiu Cezarego.
Dopytania egzaminatora
- Dlaczego Seweryn opowiada synowi legendę o szklanych domach?
- Czym różni się program Gajowca od programu Lulka?
- Jak interpretujesz zakończenie powieści i pochód na Belweder?
Odpowiedzi na dopytania są w pełnej wypowiedzi na górze strony.
Odpowiedz na głos i poćwicz dopytaniaPokrewne pytania jawne
- 51Ta sama lekturaMłodość jako czas kształtowania własnej tożsamości„Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego
- 53Ta sama lekturaUtopijny i realny obraz rzeczywistości„Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego
- 48Ta sama lekturaJakie znaczenie ma tytuł dla odczytania sensu utworu? · Przedwiośnie„Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego
- 49Ta sama lekturaWojna i rewolucja jako źródła doświadczeń człowieka„Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego
- 50Ta sama lekturaRóżne wizje odbudowy Polski po odzyskaniu niepodległości„Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego
Pytania i odpowiedzi
Kto jest autorytetem dla Cezarego Baryki?
Przede wszystkim ojciec, Seweryn Baryka, który przekonuje go do wyjazdu do Polski i opowiada o szklanych domach. Po śmierci ojca Cezary styka się z Szymonem Gajowcem i Antonim Lulkiem, ale żaden z nich nie zastępuje mu ojca.
Co oznaczają szklane domy w „Przedwiośniu”?
To utopijna wizja nowoczesnej, sprawiedliwej Polski, którą Seweryn przekazuje synowi. Zderzenie tej legendy z nędzą przygranicznych wsi pokazuje różnicę między marzeniem a rzeczywistością odradzającego się państwa.
Weryfikacja merytoryczna i zgodność z CKE (2026–2028)
Brzmienie i numeracja pytania (#52) zweryfikowane z oficjalnym dokumentem: Lista pytań jawnych CKE (lata 2026–2028) w dniu 1.10.2026.
Struktura opracowania (teza, argument ze sceny lektury obowiązkowej „Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego, kontekst funkcjonalny) powstała w zespole redakcyjnym Matury Ustne zgodnie z kryteriami oceniania CKE dla pasma 5–8 punktów (kryteria oceniania, o nas). Ostatnia aktualizacja merytoryczna: 4.11.2026. Interpretacje są propozycjami; na egzaminie liczy się Twoja argumentacja.