Pełna wypowiedź na 3 minuty
Teza, dwa argumenty ze scen lektury, kontekst funkcjonalny i wniosek w jednej wypowiedzi na pełny czas egzaminu, a do tego dopytania egzaminatora z odpowiedziami i pułapki tego pytania. Fragment poniżej czyta każdy; całość odblokowuje konto z dostępem.
Uważam, że w „Dżumie” Alberta Camusa wobec zła człowiek może walczyć, uciekać albo z nim współpracować, a najbardziej ludzką postawą jest wytrwała, codzienna walka bez gwarancji zwycięstwa. Pokażę to na dwóch scenach z powieści, a potem przywołam kontekst historyczny okupacji Francji, bo bez niego trudno zrozumieć, dlaczego Camus tak ocenia te postawy.
Treść dla kont z dostępem
Odblokuj tę wypowiedź za darmo
Darmowe konto: 3 pełne wypowiedzi do wyboru
Dalsza część wypowiedzi, 3 dopytania egzaminatora z odpowiedziami i 5 pułapek tego pytania.
- Pełne wypowiedzi do pytań jawnych z polskiego, każda na około 3 minuty mówienia
- Symulator egzaminu z wynikiem według kryteriów CKE i poprawki najsłabszych fragmentów
- Jednorazowa płatność, 14 dni na zwrot bez podania przyczyny
Masz już konto? Ten sam przycisk prowadzi do logowania. Pakiet Start daje wszystkie wypowiedzi, z dostępem do 30 czerwca 2027.
Jak odpowiedzieć na pytanie 65: na co patrzy egzaminator
- Czy nazywasz i porównujesz kilka postaw (walka, ucieczka, religijna interpretacja, kolaboracja), zamiast opisywać jedną postać.
- Czy odwołujesz się do konkretnych scen: kazań Paneloux, decyzji Ramberta o pozostaniu w mieście, formacji sanitarnych Tarrou, zachowania Cottarda.
- Czy rozumiesz alegoryczny wymiar dżumy (zło, wojna, okupacja) i umiesz wykorzystać go w kontekście.
Teza: dwie możliwe wersje
- Wersja 1„Dżuma” pokazuje, że wobec zła człowiek może walczyć, uciekać lub z nim współpracować, a najbardziej ludzką postawą jest wytrwała, codzienna walka bez gwarancji zwycięstwa.
- Wersja 2Camus przekonuje, że zło ujawnia prawdę o człowieku: jedni w obliczu epidemii odkrywają solidarność, inni wykorzystują cudze nieszczęście.
Lektura i argumenty: sceny z „Dżuma”
1.Najbardziej ludzką postawą jest wytrwała walka ze złem, nawet bez nadziei na ostateczne zwycięstwo.
Scena: Doktor Bernard Rieux od początku nazywa chorobę po imieniu i leczy chorych mimo zmęczenia i świadomości, że wiele nie zdziała. Jean Tarrou organizuje ochotnicze formacje sanitarne, do których dołącza między innymi urzędnik Grand, a pod koniec epidemii sam umiera na dżumę.
Co to dowodzi: Rieux i Tarrou nie walczą dla nagrody ani z przekonania, że wygrają. Robią to, co należy, bo solidarność z cierpiącymi jest dla nich obowiązkiem.
2.Postawa wobec zła może się zmienić: od ucieczki do solidarności.
Scena: Dziennikarz Raymond Rambert, który przypadkiem utknął w zamkniętym Oranie, za wszelką cenę chce wrócić do ukochanej w Paryżu i organizuje nielegalną ucieczkę. Gdy wszystko jest gotowe, rezygnuje i zostaje, bo uznaje, że wstyd byłoby być szczęśliwym samemu.
Co to dowodzi: Przemiana Ramberta pokazuje, że prywatne szczęście nie usprawiedliwia obojętności. Wybór solidarności jest możliwy nawet dla kogoś, kto czuje się w mieście obcy.
3.Zło można też interpretować religijnie albo wykorzystywać dla własnej korzyści.
Scena: Ojciec Paneloux w pierwszym kazaniu przedstawia dżumę jako karę za grzechy mieszkańców. Po bolesnej śmierci synka sędziego Othona głosi drugie kazanie, w którym mówi o konieczności przyjęcia wszystkiego albo odrzucenia wszystkiego. Cottard tymczasem cieszy się z epidemii, bo zarabia na przemycie i nikt nie ściga go za dawne sprawy.
Co to dowodzi: Paneloux szuka sensu zła w wierze i zmienia postawę pod wpływem cierpienia dziecka. Cottard pokazuje najciemniejszą postawę: czerpanie zysku z nieszczęścia innych.
Konteksty, które coś dowodzą
- historyczny
Okupacja Francji i ruch oporu w czasie II wojny światowej
Powieść z 1947 roku czytano jako alegorię okupacji: Rieux i Tarrou przypominają ludzi ruchu oporu, a Cottard kolaborantów. To pokazuje, że postawy wobec dżumy odpowiadają realnym wyborom ludzi wobec zła historycznego.
- filozoficzny
Albert Camus, „Człowiek zbuntowany” (bunt jako podstawa solidarności)
Camus twierdzi, że bunt przeciw złu i cierpieniu łączy ludzi we wspólnocie. Postawa Rieux i Tarrou jest właśnie takim buntem: nie zmienia świata na zawsze, ale tworzy solidarność cierpiących.
- literacki
„Rok 1984” George’a Orwella
Winston Smith buntuje się przeciw systemowi, ale zostaje złamany i w końcu kocha Wielkiego Brata. Zestawienie z Rieux pokazuje, że postawa wobec zła może zostać zniszczona, a wytrwałość bohaterów Camusa jest wartością, której nie wolno uważać za oczywistą.
Plan wypowiedzi
- 1Wstęp: postaw tezę, że wobec zła możliwe są różne postawy, a najbardziej ludzka jest wytrwała walka.
- 2Argument 1: Rieux i Tarrou; leczenie chorych i formacje sanitarne bez nadziei na nagrodę.
- 3Argument 2: Rambert, który rezygnuje z ucieczki, bo wstydzi się szczęścia w pojedynkę.
- 4Kontekst: okupacja Francji i ruch oporu jako alegoryczne tło powieści.
- 5Zakończenie: Paneloux i Cottard jako postawy religijna i egoistyczna; wniosek o wyborze, który określa człowieczeństwo.
Krótki przykład wypowiedzi
Uważam, że „Dżuma” Alberta Camusa pokazuje kilka postaw wobec zła, a najbardziej ludzką z nich jest wytrwała walka bez gwarancji zwycięstwa. Gdy w Oranie wybucha epidemia, doktor Rieux od początku nazywa chorobę po imieniu i leczy chorych, choć wie, że niewiele może zdziałać. Tarrou organizuje ochotnicze formacje sanitarne, a pod koniec epidemii sam umiera. Obaj nie walczą dla nagrody, tylko dlatego, że uważają to za swój obowiązek. To pierwszy argument. Drugi dotyczy przemiany Ramberta. Dziennikarz przypadkiem utknął w zamkniętym mieście i chce za wszelką cenę wrócić do ukochanej w Paryżu, więc organizuje nielegalną ucieczkę. Gdy wszystko jest gotowe, zostaje, bo uznaje, że wstyd byłoby być szczęśliwym samemu. Widać tu, że od obojętności można przejść do solidarności. Jako kontekst przywołuję okupację Francji w czasie drugiej wojny światowej. Powieść czytano jako alegorię tamtych lat: Rieux i Tarrou przypominają ludzi ruchu oporu, a Cottard kolaborantów, którzy korzystali na nieszczęściu innych. Cottard rzeczywiście cieszy się z epidemii, bo zarabia na przemycie. Inną drogę przechodzi ojciec Paneloux. Najpierw głosi, że dżuma jest karą za grzechy, ale po śmierci synka sędziego Othona jego pewność się chwieje. Wnioskuję, że zła nie da się ostatecznie pokonać, ale to, czy z nim walczymy, uciekamy, czy na nim korzystamy, mówi najwięcej o naszym człowieczeństwie.
Przykład do nauki struktury, nie tekst do wykucia. Na egzaminie mów własnymi słowami. Pełną wersję na 3 minuty znajdziesz na górze strony.
Częste błędy
- Opisywanie tylko doktora Rieux: pytanie dotyczy postaw w liczbie mnogiej, więc porównaj co najmniej dwie lub trzy.
- Pomijanie alegorii: dżuma to nie tylko choroba, lecz obraz zła w ogóle, w tym wojny i okupacji. Jedno zdanie o tym wzbogaca odpowiedź.
- Upraszczanie Paneloux: jego postawa zmienia się po śmierci synka Othona, więc nie przedstawiaj go wyłącznie jako fanatyka.
- Mylenie Ramberta z Tarrou: Rambert to dziennikarz chcący uciec do Paryża, a Tarrou to organizator formacji sanitarnych.
Dopytania egzaminatora
- Dlaczego Rieux mówi, że walczy z dżumą nie z heroizmu, lecz z uczciwości?
- Co oznacza zakończenie powieści, w którym narrator przypomina, że bakcyl dżumy nigdy nie znika?
- Która z postaw wydaje Ci się najbardziej zrozumiała i dlaczego?
Odpowiedzi na dopytania są w pełnej wypowiedzi na górze strony.
Odpowiedz na głos i poćwicz dopytaniaPokrewne pytania jawne
- 64Ta sama lekturaCzy możliwa jest przyjaźń w sytuacjach skrajnych?„Dżuma” Alberta Camusa
- 62Ta sama lekturaCo skłania człowieka do poświęceń?„Dżuma” Alberta Camusa
- 63Ta sama lekturaCzłowiek wobec cierpienia i śmierci„Dżuma” Alberta Camusa
- 34Wspólny motywMiasto – przestrzeń przyjazna czy wroga człowiekowi?„Lalka” Bolesława Prusa
- 69Ta sama epokaNowomowa jako sposób na ograniczenie wolności człowieka„Rok 1984” George’a Orwella
Pytania i odpowiedzi
Jakie postawy wobec zła pokazuje „Dżuma”?
Rieux i Tarrou wytrwale walczą z epidemią, Rambert przechodzi od chęci ucieczki do solidarności, ojciec Paneloux interpretuje zło religijnie i zmienia zdanie po śmierci dziecka, a Cottard czerpie z epidemii zyski.
Co symbolizuje dżuma w powieści Camusa?
Dżuma jest alegorią zła w ogóle: wojny, okupacji, totalitaryzmu, ale także zła tkwiącego w człowieku. Zakończenie przypomina, że bakcyl nigdy nie znika całkowicie, więc walka ze złem nie ma końca.
Weryfikacja merytoryczna i zgodność z CKE (2026–2028)
Brzmienie i numeracja pytania (#65) zweryfikowane z oficjalnym dokumentem: Lista pytań jawnych CKE (lata 2026–2028) w dniu 1.10.2026.
Struktura opracowania (teza, argument ze sceny lektury obowiązkowej „Dżuma” Alberta Camusa, kontekst funkcjonalny) powstała w zespole redakcyjnym Matury Ustne zgodnie z kryteriami oceniania CKE dla pasma 5–8 punktów (kryteria oceniania, o nas). Ostatnia aktualizacja merytoryczna: 4.11.2026. Interpretacje są propozycjami; na egzaminie liczy się Twoja argumentacja.