Pełna wypowiedź na 3 minuty
Teza, dwa argumenty ze scen lektury, kontekst funkcjonalny i wniosek w jednej wypowiedzi na pełny czas egzaminu, a do tego dopytania egzaminatora z odpowiedziami i pułapki tego pytania. Fragment poniżej czyta każdy; całość odblokowuje konto z dostępem.
Uważam, że przyjaźń jest możliwa w sytuacjach skrajnych. W „Dżumie” Alberta Camusa przyjaźń nie tylko jest możliwa, ale rodzi się właśnie z sytuacji skrajnej, ze wspólnej walki przeciw zarazie.
Treść dla kont z dostępem
Odblokuj tę wypowiedź za darmo
Darmowe konto: 3 pełne wypowiedzi do wyboru
Dalsza część wypowiedzi, 3 dopytania egzaminatora z odpowiedziami i 5 pułapek tego pytania.
- Pełne wypowiedzi do pytań jawnych z polskiego, każda na około 3 minuty mówienia
- Symulator egzaminu z wynikiem według kryteriów CKE i poprawki najsłabszych fragmentów
- Jednorazowa płatność, 14 dni na zwrot bez podania przyczyny
Masz już konto? Ten sam przycisk prowadzi do logowania. Pakiet Start daje wszystkie wypowiedzi, z dostępem do 30 czerwca 2027.
Jak odpowiedzieć na pytanie 64: na co patrzy egzaminator
- Czy dajesz jasną odpowiedź na pytanie „czy możliwa” i uzasadniasz ją scenami, a nie ogólnym stwierdzeniem, że „ludzie sobie pomagają”.
- Czy pokazujesz, jak przyjaźń rodzi się z działania: formacje sanitarne Tarrou, decyzja Ramberta, wspólna praca Rieux i Granda, nocna kąpiel w morzu.
- Czy kontekst dotyczy przyjaźni w zagrożeniu i coś dopowiada do tezy (np. wierność mimo ryzyka), a nie jest przypadkowym przykładem.
Teza: dwie możliwe wersje
- Wersja 1W „Dżumie” przyjaźń jest możliwa w sytuacji skrajnej, bo rodzi się ze wspólnej walki ze złem i staje się formą oporu wobec niego.
- Wersja 2Camus pokazuje, że zaraza odbiera ludziom prawie wszystko, ale nie może odebrać bliskości tych, którzy wybierają solidarność zamiast ucieczki.
Lektura i argumenty: sceny z „Dżuma”
1.Przyjaźń rodzi się ze wspólnego działania, a nie z podobieństwa charakterów.
Scena: Tarrou, przybysz bez obowiązków wobec Oranu, przychodzi do doktora Rieux i proponuje zorganizowanie ochotniczych formacji sanitarnych. Obaj od tej chwili pracują ramię w ramię, choć różnią się poglądami i przeszłością.
Co to dowodzi: Wspólna odpowiedzialność za chorych łączy ludzi, którzy w normalnym czasie mogliby się nawet nie poznać. Sytuacja skrajna nie niszczy więzi, tylko je tworzy.
2.W środku zarazy przyjaciele potrafią znaleźć chwilę bliskości, która przywraca im człowieczeństwo.
Scena: Tarrou opowiada Rieux o swoim ojcu, prokuratorze, i o tym, jak widok sądu nad oskarżonym sprawił, że postanowił walczyć z każdą formą zadawania śmierci. Po tej rozmowie obaj idą nocą kąpać się w morzu, co Tarrou traktuje jako gest przyjaźni, i płyną obok siebie w milczeniu.
Co to dowodzi: Ta scena jest jedyną chwilą wytchnienia w powieści i pokazuje, że przyjaźń nie jest tylko współpracą. To zaufanie i szczerość, które pomagają przetrwać.
3.Przyjaźń w sytuacji skrajnej wymaga rezygnacji z własnego interesu i trwa aż do końca.
Scena: Dziennikarz Rambert długo szuka sposobu, by uciec z zamkniętego miasta do ukochanej. Gdy ucieczka jest już możliwa, zostaje i dołącza do formacji, bo uznaje, że wstydziłby się być szczęśliwym w pojedynkę. Pod koniec epidemii Tarrou choruje, a Rieux i jego matka opiekują się nim w domu aż do śmierci.
Co to dowodzi: Rambert wybiera wspólnotę zamiast prywatnego szczęścia, a Rieux czuwa przy przyjacielu mimo zmęczenia i ryzyka. Obie sceny dowodzą, że przyjaźń w zagrożeniu wymaga ofiary, ale właśnie przez to jest prawdziwa.
Konteksty, które coś dowodzą
- literacki
„Kamienie na szaniec” Aleksandra Kamińskiego
Alek i Zośka ryzykują życie w akcji pod Arsenałem, by odbić aresztowanego i torturowanego Rudego. Tak jak u Camusa przyjaźń w czasie okupacji nie jest ucieczką od zagrożenia, tylko wyborem, by stawić mu czoło razem.
- biblijny
Przyjaźń Dawida i Jonatana (Pierwsza Księga Samuela)
Jonatan, syn króla Saula, ostrzega Dawida przed ojcem, który chce go zabić, i ryzykuje własną pozycję. To wzór wierności w sytuacji granicznej, który pozwala pokazać, że przyjaźń sprawdza się dopiero wtedy, gdy coś kosztuje.
- filozoficzny
Arystoteles, „Etyka nikomachejska” (rodzaje przyjaźni)
Arystoteles odróżnia przyjaźń dla korzyści i przyjemności od przyjaźni opartej na cnocie, która jest trwała. W „Dżumie” korzyść i przyjemność znikają, a zostaje właśnie przyjaźń oparta na wspólnym dobru, co wyjaśnia, dlaczego przetrwa ona zarazę.
Plan wypowiedzi
- 1Wstęp: odpowiedz wprost, że przyjaźń jest możliwa, i postaw tezę, że rodzi się ze wspólnej walki ze złem.
- 2Argument 1: Tarrou i Rieux tworzą formacje sanitarne; przyjaźń wyrasta ze wspólnej odpowiedzialności.
- 3Argument 2: rozmowa o ojcu Tarrou i nocna kąpiel w morzu; decyzja Ramberta, by zostać.
- 4Kontekst: „Kamienie na szaniec” i akcja pod Arsenałem albo Arystoteles o przyjaźni opartej na cnocie.
- 5Zakończenie: śmierć Tarrou w domu Rieux; wniosek, że sytuacja skrajna oddziela przyjaźń prawdziwą od pozornej.
Krótki przykład wypowiedzi
Uważam, że w „Dżumie” przyjaźń nie tylko jest możliwa w sytuacji skrajnej, ale wręcz się z niej rodzi, bo wyrasta ze wspólnej walki z zarazą. Pierwszym przykładem jest relacja doktora Rieux i Tarrou. Tarrou nie musi niczego robić dla Oranu, a jednak sam przychodzi do lekarza i proponuje utworzenie ochotniczych formacji sanitarnych. Od tej chwili pracują razem, chociaż różnią się przeszłością i poglądami. Najważniejsza jest dla mnie scena, w której Tarrou opowiada o ojcu prokuratorze i o tym, dlaczego postanowił walczyć z każdą formą zadawania śmierci. Potem obaj idą nocą popływać w morzu, w milczeniu, obok siebie. To jedyna chwila odpoczynku w całej powieści i widać w niej, że przyjaźń daje siłę, żeby dalej trwać. Drugim argumentem jest postawa Ramberta. Dziennikarz przez długi czas chce uciec do ukochanej, ale gdy w końcu może, zostaje i dołącza do formacji, bo uważa, że wstydziłby się szczęścia tylko dla siebie. Przyjaźń wymaga tu rezygnacji z własnego interesu. Jako kontekst przywołuję „Kamienie na szaniec”. Alek i Zośka biorą udział w akcji przy warszawskim Arsenale, żeby odbić torturowanego Rudego, i ryzykują życie. Tak samo jak u Camusa przyjaźń w czasie zagrożenia nie jest ucieczką, tylko wspólnym stawieniem czoła złu. Wniosek jest taki, że sytuacja skrajna jest próbą: niszczy relacje oparte na wygodzie, ale umacnia te, które opierają się na odpowiedzialności za drugiego człowieka.
Przykład do nauki struktury, nie tekst do wykucia. Na egzaminie mów własnymi słowami. Pełną wersję na 3 minuty znajdziesz na górze strony.
Częste błędy
- Brak odpowiedzi na pytanie. Temat zaczyna się od „czy”, więc już w pierwszym zdaniu powiedz „tak” albo „tak, ale” i od razu to uzasadnij.
- Mylenie przyjaźni z samą współpracą. Pokaż scenę osobistej bliskości, na przykład rozmowę Rieux z Tarrou i kąpiel w morzu, a nie tylko wspólną pracę w szpitalu.
- Pomijanie przemiany Ramberta. To najmocniejszy dowód, że przyjaźń i solidarność wygrywają z prywatnym interesem; wyjaśnij, dlaczego zostaje w mieście.
- Kontekst ogólny w rodzaju „w czasie wojny ludzie się przyjaźnili”. Podaj konkretny utwór lub wydarzenie i wskaż, co dokładnie łączy go z „Dżumą”.
Dopytania egzaminatora
- Czy relację Rieux i ojca Paneloux też można nazwać przyjaźnią?
- Dlaczego Rambert zmienia zdanie i zostaje w Oranie?
- Czy według Ciebie sytuacja skrajna sprzyja przyjaźni, czy raczej ją niszczy?
Odpowiedzi na dopytania są w pełnej wypowiedzi na górze strony.
Odpowiedz na głos i poćwicz dopytaniaPokrewne pytania jawne
- 65Ta sama lekturaJakie postawy przyjmuje człowiek wobec zła?„Dżuma” Alberta Camusa
- 62Ta sama lekturaCo skłania człowieka do poświęceń?„Dżuma” Alberta Camusa
- 63Ta sama lekturaCzłowiek wobec cierpienia i śmierci„Dżuma” Alberta Camusa
- 59Wspólny motywCzy możliwe jest zachowanie godności w skrajnych sytuacjach?„Zdążyć przed Panem Bogiem” Hanny Krall
- 34Wspólny motywMiasto – przestrzeń przyjazna czy wroga człowiekowi?„Lalka” Bolesława Prusa
Pytania i odpowiedzi
Kto przyjaźni się w „Dżumie” Camusa?
Najważniejsza jest przyjaźń doktora Rieux i Tarrou, którzy razem organizują walkę z zarazą. Do ich kręgu dołączają urzędnik Grand i dziennikarz Rambert. Łączy ich nie podobieństwo charakterów, lecz wspólna praca dla chorych.
Co symbolizuje kąpiel w morzu w „Dżumie”?
To chwila wytchnienia i bliskości Rieux i Tarrou po szczerej rozmowie. Pokazuje, że nawet w zamkniętym, zadżumionym mieście przyjaźń pozwala na moment odzyskać wolność i poczucie sensu.
Jaki kontekst wybrać do pytania o przyjaźń w sytuacjach skrajnych?
Dobrym wyborem są „Kamienie na szaniec” z akcją pod Arsenałem, biblijna przyjaźń Dawida i Jonatana albo Arystoteles i jego podział przyjaźni. Każdy z nich pomaga pokazać, że prawdziwa przyjaźń sprawdza się w zagrożeniu.
Weryfikacja merytoryczna i zgodność z CKE (2026–2028)
Brzmienie i numeracja pytania (#64) zweryfikowane z oficjalnym dokumentem: Lista pytań jawnych CKE (lata 2026–2028) w dniu 1.10.2026.
Struktura opracowania (teza, argument ze sceny lektury obowiązkowej „Dżuma” Alberta Camusa, kontekst funkcjonalny) powstała w zespole redakcyjnym Matury Ustne zgodnie z kryteriami oceniania CKE dla pasma 5–8 punktów (kryteria oceniania, o nas). Ostatnia aktualizacja merytoryczna: 4.11.2026. Interpretacje są propozycjami; na egzaminie liczy się Twoja argumentacja.