Pytanie jawne nr 62 · matura 2027 · „Dżuma” Alberta Camusa

Co skłania człowieka do poświęceń?

Pokaż, że w „Dżumie” do poświęceń nie skłania pragnienie bohaterstwa ani nadzieja na nagrodę, lecz poczucie uczciwości, solidarność z cierpiącymi i niezgoda na zło. Każdy z bohaterów (Rieux, Rambert, Tarrou) ma inny motyw, ale łączy ich świadoma decyzja, by nie ratować tylko siebie.
Zadanie z listy CKE62
Co skłania człowieka do poświęceń? Omów zagadnienie na podstawie „Dżumy” Alberta Camusa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

„Dżuma” Alberta Camusa · sprawdzone z listą CKE 1.10.2026

Pełna wypowiedź na 3 minuty

Teza, dwa argumenty ze scen lektury, kontekst funkcjonalny i wniosek w jednej wypowiedzi na pełny czas egzaminu, a do tego dopytania egzaminatora z odpowiedziami i pułapki tego pytania. Fragment poniżej czyta każdy; całość odblokowuje konto z dostępem.

Pełna wypowiedź egzaminacyjna ok. 3 min mówienia · 334 słów

Uważam, że w „Dżumie” Alberta Camusa człowieka skłania do poświęceń przede wszystkim poczucie uczciwości i solidarności z innymi, a nie pragnienie bohaterstwa. W zamkniętym przez zarazę Oranie bohaterowie podejmują świadome decyzje, by nie ratować tylko siebie.

Treść dla kont z dostępem

Odblokuj tę wypowiedź za darmo

Darmowe konto: 3 pełne wypowiedzi do wyboru

Dalsza część wypowiedzi, 3 dopytania egzaminatora z odpowiedziami i 5 pułapek tego pytania.

  • Pełne wypowiedzi do pytań jawnych z polskiego, każda na około 3 minuty mówienia
  • Symulator egzaminu z wynikiem według kryteriów CKE i poprawki najsłabszych fragmentów
  • Jednorazowa płatność, 14 dni na zwrot bez podania przyczyny

Masz już konto? Ten sam przycisk prowadzi do logowania. Pakiet Start daje wszystkie wypowiedzi, z dostępem do 30 czerwca 2027.

Jak odpowiedzieć na pytanie 62: na co patrzy egzaminator

  • Czy nazywasz różne motywy poświęcenia (obowiązek zawodowy, solidarność, przekonania moralne, wiara) i przypisujesz je konkretnym postaciom, zamiast mówić ogólnie o „walce z dżumą”.
  • Czy wykorzystujesz przemianę Ramberta, który rezygnuje z przygotowanej ucieczki z Oranu, jako dowód, że poświęcenie jest wyborem, a nie przymusem.
  • Czy kontekst wyjaśnia źródło poświęcenia (obowiązek, wiara, odpowiedzialność za innych), a nie tylko przywołuje kolejną postać, która się poświęciła.
Jak liczone są punkty za merytorykę

Teza: dwie możliwe wersje

  • Wersja 1W „Dżumie” człowieka skłania do poświęceń przede wszystkim poczucie uczciwości i solidarności z innymi, a nie chęć bycia bohaterem.
  • Wersja 2U Camusa poświęcenie jest świadomym wyborem: bohaterowie mogliby się chronić, ale uznają, że szczęście w pojedynkę byłoby dla nich powodem do wstydu.

Lektura i argumenty: sceny z „Dżuma”

  1. 1.Doktora Rieux skłania do poświęcenia zwykła uczciwość wobec zawodu i ludzi.

    Scena: Rieux od pierwszych przypadków domaga się uznania epidemii, pracuje ponad siły, leczy i izoluje chorych, choć jego żona przebywa w sanatorium poza zamkniętym miastem. W rozmowie z Rambertem mówi, że w walce z dżumą nie chodzi o heroizm, tylko o uczciwość, którą dla niego jest wykonywanie swojego zawodu.

    Co to dowodzi: Rieux nie szuka chwały ani metafizycznego sensu. Jego poświęcenie wynika z codziennej rzetelności, co pokazuje, że wielkie czyny mogą mieć bardzo zwyczajne źródło.

  2. 2.Rambert pokazuje, że do poświęcenia skłania solidarność, nawet kosztem osobistego szczęścia.

    Scena: Paryski dziennikarz Rambert trafia do Oranu przypadkiem i po zamknięciu miasta długo próbuje uciec do ukochanej z pomocą przemytników. Gdy ucieczka jest już przygotowana, rezygnuje z niej i zostaje w formacjach sanitarnych, tłumacząc doktorowi, że wstydziłby się być szczęśliwy sam.

    Co to dowodzi: Rambert ma prawo odejść, bo nie jest mieszkańcem Oranu. Skoro jednak zostaje, jego poświęcenie wynika z wolnego wyboru i poczucia wspólnoty losu z cierpiącymi.

  3. 3.Tarrou poświęca się z przekonań moralnych: nie chce stać po stronie tych, którzy zabijają.

    Scena: Tarrou organizuje ochotnicze formacje sanitarne. W nocnej rozmowie z Rieux opowiada, że jako syn prokuratora zobaczył w sądzie, jak ojciec żąda kary śmierci dla oskarżonego, i od tej pory nie zgadza się na żadne usprawiedliwianie zabijania. Mówi, że chciałby być świętym bez Boga.

    Co to dowodzi: Dżuma jest dla Tarrou symbolem każdego zła, także tego usankcjonowanego przez prawo. Jego poświęcenie wynika z wewnętrznej postawy etycznej, a nie z nakazu czy religii.

Konteksty, które coś dowodzą

  • literacki

    „Zdążyć przed Panem Bogiem” Hanny Krall

    Marek Edelman, uczestnik powstania w getcie warszawskim, jako kardiolog walczy o każde życie i porównuje to do osłaniania płomienia świecy, który Bóg chce zgasić. Podobnie jak Rieux unika patosu, co potwierdza, że źródłem poświęcenia bywa zwykły obowiązek ratowania ludzi.

  • historyczny

    Maksymilian Maria Kolbe w Auschwitz (1941)

    Ojciec Kolbe dobrowolnie idzie na śmierć w bunkrze głodowym w zamian za Franciszka Gajowniczka, ojca rodziny. Jego motywem jest wiara i miłość bliźniego, co pozwala pokazać, że u Camusa podobne poświęcenie pojawia się także bez religijnej motywacji (Tarrou jako „święty bez Boga”).

  • filozoficzny

    Jean-Paul Sartre, „Egzystencjalizm jest humanizmem”

    Według Sartre’a człowiek jest tym, czym siebie uczyni, a wybierając, bierze odpowiedzialność także za innych. To wyjaśnia decyzję Ramberta: nikt go nie zmusza do zostania w Oranie, ale ten wybór określa, kim jest.

Plan wypowiedzi

  1. 1Wstęp: postaw tezę, że do poświęceń skłania uczciwość i solidarność, a nie heroizm; wspomnij o zamkniętym przez zarazę Oranie.
  2. 2Argument 1: Rieux i jego słowa o uczciwości jako wykonywaniu zawodu; praca mimo rozłąki z chorą żoną.
  3. 3Argument 2: Rambert, który rezygnuje z ucieczki, bo wstydziłby się być szczęśliwy sam; dodatkowo Tarrou i jego niezgoda na zabijanie.
  4. 4Kontekst: Marek Edelman ze „Zdążyć przed Panem Bogiem” jako lekarz, dla którego ratowanie życia jest obowiązkiem, nie bohaterstwem.
  5. 5Zakończenie: wniosek, że poświęcenie u Camusa jest cichym, świadomym wyborem wspólnoty zamiast ratowania tylko siebie.

Krótki przykład wypowiedzi

Autorski przykład ok. 2 min mówienia · 209 słów

Uważam, że w „Dżumie” Alberta Camusa do poświęceń skłania ludzi przede wszystkim poczucie uczciwości i solidarności, a nie pragnienie bohaterstwa. Najlepiej widać to na przykładzie doktora Rieux. Od początku epidemii w Oranie pracuje ponad siły, leczy chorych i walczy z bezradnością urzędników, choć jego żona przebywa w sanatorium poza miastem. W rozmowie z Rambertem mówi, że nie chodzi tu o heroizm, tylko o uczciwość, czyli o wykonywanie swojego zawodu. Dla mnie to ważne, bo pokazuje, że poświęcenie może wynikać ze zwykłego obowiązku. Drugim argumentem jest przemiana Ramberta. Ten dziennikarz z Paryża trafia do zamkniętego miasta przypadkiem i długo szuka sposobu, żeby uciec do ukochanej. Kiedy ucieczka jest wreszcie możliwa, rezygnuje z niej, bo uznaje, że wstydziłby się być szczęśliwy sam. Tutaj motywem jest solidarność z ludźmi, którzy cierpią. W tym miejscu przywołuję „Zdążyć przed Panem Bogiem” Hanny Krall. Marek Edelman, kardiolog, mówi o osłanianiu płomienia świecy, czyli o walce o każde życie, i podobnie jak Rieux unika wielkich słów. Oba teksty pokazują, że prawdziwe poświęcenie jest ciche i codzienne. Warto dodać jeszcze Tarrou, który organizuje formacje sanitarne, bo nie chce stać po stronie tych, którzy zabijają. Wnioskuję więc, że u Camusa do poświęceń skłania świadomy wybór: lepiej wspólnie walczyć z zarazą, nawet bez pewności zwycięstwa, niż ratować tylko siebie.

Przykład do nauki struktury, nie tekst do wykucia. Na egzaminie mów własnymi słowami. Pełną wersję na 3 minuty znajdziesz na górze strony.

Częste błędy

  • Mówienie wyłącznie o Rieux: pytanie dotyczy tego, co skłania do poświęceń, więc pokaż co najmniej dwa różne motywy, np. obowiązek u Rieux i solidarność u Ramberta.
  • Przedstawianie bohaterów jako herosów: Camus celowo odbiera im patos, a Rieux mówi wprost, że nie chodzi o heroizm. Podkreśl zwyczajność ich decyzji.
  • Uproszczenie postaci Paneloux: jezuita zaczyna od kazania o dżumie jako karze za grzechy, a później sam wstępuje do formacji sanitarnych. Jeśli o nim mówisz, pokaż tę zmianę.
  • Kontekst bez wskazania motywu: Kolbe czy Edelman mają sens tylko wtedy, gdy powiesz, jaki motyw poświęcenia łączy ich z bohaterami „Dżumy”.

Dopytania egzaminatora

  • Dlaczego Rambert ostatecznie rezygnuje z ucieczki z Oranu, skoro wcześniej tak bardzo jej chce?
  • Czy Cottard również coś poświęca, czy raczej korzysta na epidemii?
  • Co znaczy określenie „święty bez Boga”, którym Tarrou opisuje swoje pragnienie, i jak łączy się z tematem poświęcenia?

Odpowiedzi na dopytania są w pełnej wypowiedzi na górze strony.

Odpowiedz na głos i poćwicz dopytania

Pytania i odpowiedzi

Kto poświęca się dla innych w „Dżumie” Camusa?

Przede wszystkim doktor Rieux, Tarrou, Rambert i skromny urzędnik Grand, który prowadzi statystyki dla formacji sanitarnych. Później dołącza do nich ojciec Paneloux. Każdy ma inny motyw: obowiązek, przekonania moralne, solidarność albo wiarę.

Dlaczego Rambert zostaje w Oranie?

Rambert rezygnuje z przygotowanej ucieczki, bo uznaje, że szczęście zdobyte w pojedynkę, gdy inni cierpią, byłoby powodem do wstydu. Camus nie odbiera mu tęsknoty za ukochaną, ale pokazuje, że solidarność okazuje się silniejsza.

Jaki kontekst pasuje do pytania o poświęcenie w „Dżumie”?

Dobrze działa postać Marka Edelmana ze „Zdążyć przed Panem Bogiem”, bo jako lekarz traktuje ratowanie życia jak obowiązek, a nie heroizm. Możesz też przywołać ojca Maksymiliana Kolbego i zestawić jego religijną motywację z laicką postawą Tarrou.

Weryfikacja merytoryczna i zgodność z CKE (2026–2028)

Brzmienie i numeracja pytania (#62) zweryfikowane z oficjalnym dokumentem: Lista pytań jawnych CKE (lata 2026–2028) w dniu 1.10.2026.

Struktura opracowania (teza, argument ze sceny lektury obowiązkowej „Dżuma” Alberta Camusa, kontekst funkcjonalny) powstała w zespole redakcyjnym Matury Ustne zgodnie z kryteriami oceniania CKE dla pasma 5–8 punktów (kryteria oceniania, o nas). Ostatnia aktualizacja merytoryczna: 4.11.2026. Interpretacje są propozycjami; na egzaminie liczy się Twoja argumentacja.

Do matury ustnej z polskiego: kilka miesięcy

Odpowiedz na to pytanie na głos

Ocena według kryteriów CKE z cytatem z Twojej wypowiedzi i poprawką. Za darmo, bez karty.

Zrób darmową symulację

Daty: komunikat CKE o harmonogramie 2027