Pytanie jawne nr 76 · matura 2027 · „Podróże z Herodotem” Ryszarda Kapuścińskiego

Czym dla człowieka może być podróżowanie?

Pokaż podróżowanie u Kapuścińskiego jako sposób poznawania świata, Innego i samego siebie, a nie tylko zmianę miejsca. Myśl przewodnia: młody reporter, prowadzony przez „Dzieje” Herodota, uczy się ciekawości, pokory wobec cudzej kultury i patrzenia na historię przez ludzi.
Zadanie z listy CKE76
Czym dla człowieka może być podróżowanie? Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów „Podróży z Herodotem” Ryszarda Kapuścińskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

„Podróże z Herodotem” Ryszarda Kapuścińskiego · sprawdzone z listą CKE 1.10.2026

Pełna wypowiedź na 3 minuty

Teza, dwa argumenty ze scen lektury, kontekst funkcjonalny i wniosek w jednej wypowiedzi na pełny czas egzaminu, a do tego dopytania egzaminatora z odpowiedziami i pułapki tego pytania. Fragment poniżej czyta każdy; całość odblokowuje konto z dostępem.

Pełna wypowiedź egzaminacyjna ok. 3 min mówienia · 402 słów

Uważam, że podróżowanie u Kapuścińskiego jest drogą do poznania świata, Innego i samego siebie. W „Podróżach z Herodotem” reporter nie tylko zmienia miejsce, ale także uczy się otwartości, pokory i ciekawości.

Treść dla kont z dostępem

Odblokuj tę wypowiedź za darmo

Darmowe konto: 3 pełne wypowiedzi do wyboru

Dalsza część wypowiedzi, 3 dopytania egzaminatora z odpowiedziami i 4 pułapki tego pytania.

  • Pełne wypowiedzi do pytań jawnych z polskiego, każda na około 3 minuty mówienia
  • Symulator egzaminu z wynikiem według kryteriów CKE i poprawki najsłabszych fragmentów
  • Jednorazowa płatność, 14 dni na zwrot bez podania przyczyny

Masz już konto? Ten sam przycisk prowadzi do logowania. Pakiet Start daje wszystkie wypowiedzi, z dostępem do 30 czerwca 2027.

Jak odpowiedzieć na pytanie 76: na co patrzy egzaminator

  • Czy ujmujesz podróż jako doświadczenie poznawcze i wewnętrzne (spotkanie z Innym, dojrzewanie), a nie opis atrakcji.
  • Czy rozumiesz rolę Herodota: towarzysza, mistrza i wzoru reportera, a nie dodatku do fabuły.
  • Czy odwołujesz się do konkretnych epizodów (pierwsze przekroczenie granicy, Indie, Chiny, wojny perskie), a nie do ogólnych wrażeń.
Jak liczone są punkty za merytorykę

Teza: dwie możliwe wersje

  • Wersja 1U Kapuścińskiego podróżowanie jest drogą do poznania Innego, a przez to do głębszego rozumienia świata i siebie.
  • Wersja 2Podróż w „Podróżach z Herodotem” jest także podróżą przez czas i lekturę: Herodot uczy reportera, że świat poznaje się przez pytanie i słuchanie ludzi.

Lektura i argumenty: sceny z „Podróże z Herodotem”

  1. 1.Podróż jest spotkaniem z Innym, które uczy pokory.

    Scena: Młody reporter, wysłany po raz pierwszy za granicę (m.in. do Indii i Chin), odkrywa, że nie zna języków, obyczajów ani historii miejsc, które odwiedza. Czuje obcość i musi uczyć się słuchania.

    Co to dowodzi: Zderzenie z innością ujawnia granice własnej wiedzy. Podróż staje się lekcją pokory i otwartości, a nie turystyką.

  2. 2.Herodot jest przewodnikiem, który uczy, jak patrzeć na świat.

    Scena: Kapuściński otrzymuje od przełożonego „Dzieje” Herodota i czyta je w czasie swoich wypraw. Śledzi opis wojen perskich, w którym Herodot zbiera relacje różnych ludzi i pokazuje konflikt także z perspektywy Persów.

    Co to dowodzi: Dla Kapuścińskiego Herodot jest pierwszym reporterem: pyta, słucha, porównuje. Podróż staje się więc również nauką metody poznawania świata.

  3. 3.Podróż pozwala dostrzec, że historia i konflikty rodzą się ze zderzenia odmiennych kultur.

    Scena: Opis wojen grecko-perskich (bitwy pod Maratonem, Termopilami i Salaminą) pokazuje starcie dwóch odmiennych światów. Kapuściński zestawia go z tym, co sam widzi w odwiedzanych krajach.

    Co to dowodzi: Dzięki temu podróż ma wymiar historyczny: pomaga zrozumieć, że poznanie cudzej kultury jest warunkiem unikania nieporozumień i konfliktów.

Konteksty, które coś dowodzą

  • literacki

    „Odyseja” Homera

    Odyseusz wędruje, poznaje wiele miast i ludzi, a droga zmienia go i uczy roztropności. Tak samo u Kapuścińskiego podróż jest doświadczeniem formującym człowieka, a nie tylko zmianą miejsca.

  • filozoficzny

    Etyka spotkania z Innym (Emmanuel Levinas) i zbiór „Ten Inny” Kapuścińskiego

    Levinas widział w twarzy drugiego człowieka wezwanie do odpowiedzialności i uwagi. Kapuściński w rozważaniach o Innym podkreśla szacunek, ciekawość i gotowość do dialogu, co uzasadnia tezę o podróży jako poznawaniu Innego.

  • biograficzny

    Ryszard Kapuściński jako korespondent zagraniczny w czasach PRL

    Dla Polaka z lat pięćdziesiątych wyjazd za granicę, zwłaszcza daleki, był rzadkim przywilejem. Dzięki temu pierwsze podróże reportera nabierają wagi doświadczenia przełomowego, a przekroczenie granicy staje się symbolem wejścia w szerszy świat.

Plan wypowiedzi

  1. 1Wstęp: postaw tezę, że podróż to poznawanie Innego i dojrzewanie, i wspomnij o roli Herodota.
  2. 2Argument 1: pierwsze wyjazdy reportera (Indie, Chiny), obcość i pokora wobec innych kultur.
  3. 3Argument 2: „Dzieje” Herodota jako wzór ciekawości i metody; wojny perskie widziane z dwóch stron.
  4. 4Kontekst: „Odyseja” Homera jako wędrówka formująca człowieka albo etyka spotkania z Innym.
  5. 5Zakończenie: wniosek, że podróżowanie wymaga otwartości i uwagi, a jego efektem jest zrozumienie cudzych światów oraz siebie.

Krótki przykład wypowiedzi

Autorski przykład ok. 2 min mówienia · 196 słów

Uważam, że w „Podróżach z Herodotem” Ryszarda Kapuścińskiego podróż jest przede wszystkim drogą do poznania Innego i do dojrzewania. Młody reporter wyjeżdża po raz pierwszy za granicę, między innymi do Indii i Chin, i szybko okazuje się, że nie zna języków ani obyczajów tych krajów. Obcość uczy go pokory i słuchania, bo bez nich nie da się niczego zrozumieć. To pierwszy argument. Drugi dotyczy Herodota, którego „Dzieje” Kapuściński dostaje od przełożonego. Czytając o wojnach perskich, widzi, że Herodot opisuje starcie Greków i Persów, zbierając relacje różnych ludzi, a nie tylko własny punkt widzenia. Staje się dla reportera wzorem ciekawości i uczciwości w opisywaniu świata. Dobrym kontekstem jest „Odyseja” Homera. Odyseusz poznaje miasta i ludzi, a wędrówka go zmienia, tak jak podróż zmienia Kapuścińskiego. Droga jest więc doświadczeniem formującym, a nie tylko zmianą miejsca. Podobnie pokazuje to opis wojen perskich, w którym starcie Greków i Persów jest zderzeniem dwóch światów, a zrozumienie cudzej kultury chroni przed nieporozumieniami. Wnioskuję, że podróżowanie jest dla człowieka okazją, by zrozumieć cudzą kulturę i samego siebie. Wymaga to jednak otwartości i gotowości do słuchania. Takie rozumienie podróży jest dziś szczególnie aktualne, gdy świat wydaje się bliski, a nasze zrozumienie innych bywa powierzchowne.

Przykład do nauki struktury, nie tekst do wykucia. Na egzaminie mów własnymi słowami. Pełną wersję na 3 minuty znajdziesz na górze strony.

Częste błędy

  • Opowiadanie o wakacjach i zwiedzaniu: temat dotyczy sensu podróży w książce, więc każdy akapit wiąż z poznawaniem Innego albo przemianą narratora.
  • Traktowanie Herodota jak ozdoby: pokaż, czego narrator uczy się od niego (ciekawość, słuchanie, patrzenie na dwie strony konfliktu).
  • Zbyt ogólne odwołania: wymień konkretne miejsca i epizody (pierwsze przekroczenie granicy, Indie, Chiny, wojny perskie), bo samo „odwiedza wiele krajów” niczego nie dowodzi.
  • Mylenie gatunku: „Podróże z Herodotem” to reportaż autobiograficzny, więc nie nazywaj książki powieścią i nie traktuj narratora jak wymyślonej postaci.

Dopytania egzaminatora

  • Dlaczego Kapuściński nazywa Herodota swoim przewodnikiem i czego dokładnie się od niego uczy?
  • Czym różni się podróżnik od turysty w świetle tej książki?
  • Czy podróżowanie zawsze zmienia człowieka? Jak odpowiedziałby na to Kapuściński?

Odpowiedzi na dopytania są w pełnej wypowiedzi na górze strony.

Odpowiedz na głos i poćwicz dopytania

Pytania i odpowiedzi

Czym jest podróżowanie w „Podróżach z Herodotem”?

To poznawanie świata i Innego, a także dojrzewanie narratora. Kapuściński pokazuje, że prawdziwa podróż wymaga pokory, ciekawości i gotowości do słuchania ludzi, a nie tylko oglądania miejsc.

Dlaczego Herodot jest ważny dla Kapuścińskiego?

Herodot, autor „Dziejów” o wojnach grecko-perskich, jest dla Kapuścińskiego wzorem reportera: pyta, słucha, zbiera relacje różnych narodów i opisuje świat bez uprzedzeń. Dzięki niemu młody reporter uczy się patrzeć na ludzi i historię.

Jaki kontekst pasuje do tematu podróżowania?

Dobrze działa „Odyseja” Homera, bo wędrówka zmienia bohatera, albo myśl o spotkaniu z Innym (Levinas, „Ten Inny” Kapuścińskiego). Kontekst ma pokazać, jak podróż kształtuje człowieka.

Weryfikacja merytoryczna i zgodność z CKE (2026–2028)

Brzmienie i numeracja pytania (#76) zweryfikowane z oficjalnym dokumentem: Lista pytań jawnych CKE (lata 2026–2028) w dniu 1.10.2026.

Struktura opracowania (teza, argument ze sceny lektury obowiązkowej „Podróże z Herodotem” Ryszarda Kapuścińskiego, kontekst funkcjonalny) powstała w zespole redakcyjnym Matury Ustne zgodnie z kryteriami oceniania CKE dla pasma 5–8 punktów (kryteria oceniania, o nas). Ostatnia aktualizacja merytoryczna: 4.11.2026. Interpretacje są propozycjami; na egzaminie liczy się Twoja argumentacja.

Do matury ustnej z polskiego: kilka miesięcy

Odpowiedz na to pytanie na głos

Ocena według kryteriów CKE z cytatem z Twojej wypowiedzi i poprawką. Za darmo, bez karty.

Zrób darmową symulację

Daty: komunikat CKE o harmonogramie 2027