Pełna wypowiedź na 3 minuty
Teza, dwa argumenty ze scen lektury, kontekst funkcjonalny i wniosek w jednej wypowiedzi na pełny czas egzaminu, a do tego dopytania egzaminatora z odpowiedziami i pułapki tego pytania. Fragment poniżej czyta każdy; całość odblokowuje konto z dostępem.
Uważam, że w „Skąpcu” Moliera główną przyczyną nieporozumień między rodzicami a dziećmi jest skąpstwo i egoizm Harpagona, który traktuje dzieci jak część majątku, a nie jak osoby z własnymi uczuciami. Pokażę to na dwóch scenach z komedii, a potem przywołam kontekst biblijny, który wyostrza obraz tego ojca.
Treść dla kont z dostępem
Odblokuj tę wypowiedź za darmo
Darmowe konto: 3 pełne wypowiedzi do wyboru
Dalsza część wypowiedzi, 3 dopytania egzaminatora z odpowiedziami i 5 pułapek tego pytania.
- Pełne wypowiedzi do pytań jawnych z polskiego, każda na około 3 minuty mówienia
- Symulator egzaminu z wynikiem według kryteriów CKE i poprawki najsłabszych fragmentów
- Jednorazowa płatność, 14 dni na zwrot bez podania przyczyny
Masz już konto? Ten sam przycisk prowadzi do logowania. Pakiet Start daje wszystkie wypowiedzi, z dostępem do 30 czerwca 2027.
Jak odpowiedzieć na pytanie 17: na co patrzy egzaminator
- Czy nazywasz konkretne przyczyny konfliktu (skąpstwo, egoizm, rywalizacja o Mariannę, plany małżeńskie bez zgody dzieci), a nie ogólne „różnice pokoleń”.
- Czy odwołujesz się do scen: pożyczki na lichwiarski procent, planu wydania Elizy za Anzelma „bez posagu”, rywalizacji Harpagona z Kleantem.
- Czy dostrzegasz, że wina nie leży wyłącznie po stronie ojca: dzieci także oszukują i nie szanują Harpagona.
Teza: dwie możliwe wersje
- Wersja 1W „Skąpcu” przyczyną nieporozumień jest przede wszystkim skąpstwo ojca, które sprawia, że dzieci przestają być dla niego ważniejsze od pieniędzy.
- Wersja 2Konflikt w domu Harpagona wynika z braku zaufania po obu stronach: ojciec kieruje się chciwością i egoizmem, a dzieci odpowiadają podstępem.
Lektura i argumenty: sceny z „Skąpiec”
1.Ojciec podporządkowuje szczęście dzieci własnej korzyści.
Scena: Harpagon postanawia wydać córkę Elizę za starego, bogatego Anzelma, bo ten zgadza się wziąć ją bez posagu. Na każde zastrzeżenie Walerego odpowiada tym samym argumentem, że ślub odbędzie się bez posagu.
Co to dowodzi: Uczucia Elizy, zakochanej w Walerym, nie mają dla ojca znaczenia. Liczy się tylko oszczędność, więc córka musi działać za jego plecami.
2.Pieniądz zamienia relację ojca i syna w relację wierzyciela i dłużnika.
Scena: Kleant, któremu ojciec skąpi na utrzymanie, szuka przez pośrednika pożyczki na lichwiarskich warunkach. Okazuje się, że lichwiarzem jest Harpagon. Ojciec i syn spotykają się twarzą w twarz i obrzucają wyrzutami: jeden zarzuca rozrzutność, drugi lichwę.
Co to dowodzi: Scena pokazuje, że skąpstwo ojca popycha syna do długów, a ojciec gotów jest zarabiać nawet na własnym dziecku. Obie strony tracą do siebie szacunek.
3.Egoizm ojca prowadzi do otwartej rywalizacji z synem.
Scena: Harpagon chce sam poślubić młodą Mariannę, w której zakochany jest Kleant. Udając, że rezygnuje z małżeństwa, wyciąga od syna wyznanie uczuć, a potem wybucha gniewem i mu złorzeczy. Kleant później próbuje wykorzystać skradzioną szkatułkę ojca, by wymusić zgodę na ślub.
Co to dowodzi: Ojciec staje się rywalem, a syn szantażystą. Konflikt nie jest już sporem o wychowanie, lecz walką interesów, w której znika rodzinna więź.
Konteksty, które coś dowodzą
- historycznoliteracki
Plaut, „Aulularia” („Garnek złota”) i klasycystyczna komedia charakterów
Molier wzoruje się na rzymskiej komedii o skąpym Euklionie, ale przesuwa akcent na rodzinę: skąpstwo Harpagona niszczy relacje z dziećmi. Komedia charakterów pokazuje jedną namiętność, która deformuje wszystkie więzi bohatera.
- literacki
„Ojciec Goriot” Honoriusza Balzaka
Goriot oddaje córkom cały majątek, a one porzucają go w biedzie. To odwrócenie sytuacji ze „Skąpca”: tam ojciec kocha pieniądze bardziej niż dzieci, tu dzieci bardziej niż ojca. Oba utwory pokazują, że pieniądz psuje więź rodzinną.
- biblijny
Przypowieść o synu marnotrawnym (Ewangelia według św. Łukasza, rozdział 15)
Ojciec z przypowieści przebacza synowi, który roztrwonił majątek, bo stawia relację ponad pieniądze. Harpagon jest jego przeciwieństwem: pieniądze ważą dla niego więcej niż dziecko, dlatego pojednanie nie następuje.
Plan wypowiedzi
- 1Wstęp: postaw tezę, że główną przyczyną konfliktu jest skąpstwo i egoizm Harpagona.
- 2Argument 1: plan wydania Elizy za Anzelma bez posagu; ignorowanie uczuć córki.
- 3Argument 2: scena pożyczki, w której lichwiarzem okazuje się ojciec Kleanta.
- 4Kontekst: przypowieść o synu marnotrawnym jako przeciwieństwo postawy Harpagona.
- 5Zakończenie: rywalizacja o Mariannę i szkatułka; wniosek, że pieniądz wypiera rodzinną więź, a dzieci odpowiadają podstępem.
Krótki przykład wypowiedzi
Uważam, że w „Skąpcu” Moliera główną przyczyną nieporozumień między rodzicem a dziećmi jest skąpstwo ojca, przez które dzieci przestają być dla niego ważniejsze od pieniędzy. Harpagon chce wydać córkę Elizę za starego Anzelma tylko dlatego, że ten bierze ją bez posagu. Na wszystkie wątpliwości Walerego odpowiada wciąż tym samym argumentem o braku posagu. Uczucia Elizy w ogóle go nie interesują, więc córka ukrywa przed nim miłość do Walerego. To pierwszy argument: ojciec traktuje dziecko jak towar. Drugi argument to scena pożyczki. Kleant, któremu ojciec skąpi pieniędzy, szuka kredytu na lichwiarski procent i odkrywa, że lichwiarzem jest jego własny ojciec. Obaj obrzucają się wyrzutami, jeden zarzuca rozrzutność, drugi lichwę. Widać tu, że pieniądz zamienia relację rodzinną w transakcję, a wzajemny szacunek znika. Jako kontekst przywołuję przypowieść o synu marnotrawnym z Ewangelii Łukasza. Tamten ojciec przebacza synowi roztrwonienie majątku, bo relacja jest dla niego ważniejsza niż pieniądze. Harpagon jest jego dokładnym przeciwieństwem, dlatego w jego domu nie ma miejsca na pojednanie. Trzeba jednak dodać, że dzieci też nie są bez winy: Kleant rywalizuje z ojcem o Mariannę i w końcu próbuje wymusić zgodę na ślub skradzioną szkatułką. Wnioskuję, że konflikt rodzi się z chciwości ojca, ale podtrzymuje go brak zaufania po obu stronach.
Przykład do nauki struktury, nie tekst do wykucia. Na egzaminie mów własnymi słowami. Pełną wersję na 3 minuty znajdziesz na górze strony.
Częste błędy
- Sprowadzanie tematu do hasła „konflikt pokoleń”: nazwij konkretne przyczyny, czyli skąpstwo, egoizm i rywalizację o Mariannę.
- Pomijanie winy dzieci: pokaż, że Kleant i Eliza też oszukują ojca, bo to czyni analizę pełniejszą.
- Mylenie postaci: Kleant to syn zakochany w Mariannie, Eliza to córka zakochana w Walerym, a Anzelm to stary kandydat na męża Elizy.
- Opowiadanie zakończenia jako dowodu pojednania: finał nie zmienia Harpagona, który najbardziej cieszy się z odzyskanej szkatułki.
Dopytania egzaminatora
- Czy Harpagon kocha swoje dzieci? Uzasadnij na podstawie utworu.
- Czy Kleant i Eliza zachowują się wobec ojca uczciwie?
- Dlaczego zakończenie „Skąpca” nie przynosi przemiany głównego bohatera?
Odpowiedzi na dopytania są w pełnej wypowiedzi na górze strony.
Odpowiedz na głos i poćwicz dopytaniaPokrewne pytania jawne
- 16Ta sama lekturaCzy dobra materialne czynią człowieka szczęśliwym?„Skąpiec” Moliera
- 43Wspólny motywRola chłopów i inteligencji w sprawie niepodległościowej„Wesele” Stanisława Wyspiańskiego
- 50Wspólny motywRóżne wizje odbudowy Polski po odzyskaniu niepodległości„Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego
- 18Ta sama epokaWady ludzkie w krzywym zwierciadle satyrySatyry Ignacego Krasickiego
- 13Ta sama epokaMoralna odpowiedzialność za czyny„Makbet” Williama Szekspira
Pytania i odpowiedzi
Dlaczego Harpagon jest w konflikcie z dziećmi?
Bo pieniądze są dla niego ważniejsze niż szczęście dzieci. Chce wydać Elizę za starego Anzelma bez posagu, skąpi synowi na utrzymanie, a do tego rywalizuje z Kleantem o Mariannę.
Jaki kontekst pasuje do „Skąpca” w temacie relacji rodziców i dzieci?
Dobrze działa przypowieść o synu marnotrawnym jako przeciwieństwo Harpagona albo „Ojciec Goriot” Balzaka, w którym to dzieci wykorzystują ojca. Ważne, by pokazać, co łączy kontekst z rolą pieniędzy w rodzinie.
Weryfikacja merytoryczna i zgodność z CKE (2026–2028)
Brzmienie i numeracja pytania (#17) zweryfikowane z oficjalnym dokumentem: Lista pytań jawnych CKE (lata 2026–2028) w dniu 1.10.2026.
Struktura opracowania (teza, argument ze sceny lektury obowiązkowej „Skąpiec” Moliera, kontekst funkcjonalny) powstała w zespole redakcyjnym Matury Ustne zgodnie z kryteriami oceniania CKE dla pasma 5–8 punktów (kryteria oceniania, o nas). Ostatnia aktualizacja merytoryczna: 4.11.2026. Interpretacje są propozycjami; na egzaminie liczy się Twoja argumentacja.