Pełna wypowiedź na 3 minuty
Teza, dwa argumenty ze scen lektury, kontekst funkcjonalny i wniosek w jednej wypowiedzi na pełny czas egzaminu, a do tego dopytania egzaminatora z odpowiedziami i pułapki tego pytania. Fragment poniżej czyta każdy; całość odblokowuje konto z dostępem.
Kohelet widzi przemijanie wszystkiego, co ludzkie, i nazywa to marnością. Wobec niestałości świata człowiek nie powinien szukać oparcia w dobrach, lecz przyjąć rytm czasu, cieszyć się codziennością jako darem Boga i zachować bojaźń Bożą.
Treść dla kont z dostępem
Odblokuj tę wypowiedź za darmo
Darmowe konto: 3 pełne wypowiedzi do wyboru
Dalsza część wypowiedzi, 3 dopytania egzaminatora z odpowiedziami i 5 pułapek tego pytania.
- Pełne wypowiedzi do pytań jawnych z polskiego, każda na około 3 minuty mówienia
- Symulator egzaminu z wynikiem według kryteriów CKE i poprawki najsłabszych fragmentów
- Jednorazowa płatność, 14 dni na zwrot bez podania przyczyny
Masz już konto? Ten sam przycisk prowadzi do logowania. Pakiet Start daje wszystkie wypowiedzi, z dostępem do 30 czerwca 2027.
Jak odpowiedzieć na pytanie 2: na co patrzy egzaminator
- Czy rozumiesz pojęcie marności u Koheleta i wiesz, że nie oznacza ono pogardy dla życia, lecz świadomość jego przemijalności.
- Czy odwołujesz się do konkretnych fragmentów: obrazu krążących pokoleń i rzek, eksperymentu króla gromadzącego dobra, wyliczenia „czasów” z rozdziału trzeciego.
- Czy pokazujesz odpowiedź Koheleta na niestałość (radość z daru chwili, bojaźń Boża), a nie kończysz na samym pesymizmie.
Teza: dwie możliwe wersje
- Wersja 1Kohelet uczy, że wobec niestałości świata człowiek powinien zrezygnować z pogoni za trwałym zyskiem i przyjąć codzienność jako dar od Boga.
- Wersja 2„Księga Koheleta” pokazuje, że wszystko, co ludzkie, przemija, a jedynym stałym punktem odniesienia pozostaje Bóg.
Lektura i argumenty: sceny z Księga Koheleta
1.Niestałe jest ludzkie życie, a nie porządek przyrody, który powtarza się bez końca.
Scena: Rozdział pierwszy: pokolenia przychodzą i odchodzą, a ziemia trwa. Słońce wschodzi i zachodzi, wiatr krąży, rzeki płyną do morza, które się nie przepełnia. Mędrzec stwierdza, że nie ma nic nowego pod słońcem.
Co to dowodzi: Zestawienie krótkiego życia człowieka z wiecznym kołem natury uświadamia, że to człowiek jest kruchy. Niestałość świata to przede wszystkim niestałość ludzkiego losu.
2.Gromadzenie dóbr i osiągnięć nie daje oparcia, bo wszystko trzeba zostawić.
Scena: Rozdział drugi: Kohelet, przedstawiający się jako król w Jerozolimie, buduje domy, sadzi winnice i ogrody, gromadzi srebro, złoto, sługi i śpiewaków. Gdy patrzy na swoje dzieła, uznaje je za marność i pogoń za wiatrem, bo zostawi je następcy, nie wiedząc, czy będzie on mądry, czy głupi.
Co to dowodzi: Eksperyment króla dowodzi, że nawet największy dorobek nie chroni przed przemijaniem. Człowiek, który w nim szuka trwałości, zostaje rozczarowany.
3.Odpowiedzią na niestałość jest przyjęcie rytmu czasu i radość z daru chwili w bojaźni Bożej.
Scena: Rozdział trzeci wylicza, że wszystko ma swój czas: rodzenia i umierania, sadzenia i wyrywania, płaczu i śmiechu. W dalszych rozdziałach Kohelet zachęca, by jeść chleb z radością i cieszyć się życiem z ukochaną osobą, a księga kończy się wezwaniem, by bać się Boga i przestrzegać Jego przykazań.
Co to dowodzi: Kohelet nie kończy na rozpaczy: proponuje postawę pogodnej pokory. Skoro nic nie trwa, trzeba przyjmować chwilę jako dar, a stałości szukać w Bogu.
Konteksty, które coś dowodzą
- literacki
Mikołaj Sęp Szarzyński, „Sonet V. O nietrwałej miłości rzeczy świata tego”
Barokowy poeta, podobnie jak Kohelet, widzi, że przywiązanie do rzeczy ziemskich przynosi niepokój, bo wszystko przemija. Różnica polega na tym, że Sęp mocniej akcentuje walkę duszy, a Kohelet radość z daru chwili.
- filozoficzny
Horacjańska maksyma carpe diem i etyka Epikura
Wezwanie do korzystania z chwili przypomina rady Koheleta, by cieszyć się chlebem i życiem. Zestawienie pokazuje jednak różnicę: u Koheleta radość jest darem Boga i łączy się z bojaźnią Bożą, a nie tylko z rozsądnym używaniem życia.
- kulturowy
Barokowe martwe natury typu vanitas (czaszka, klepsydra, gasnąca świeca)
Malarze przenieśli myśl Koheleta o marności na obraz: przedmioty codzienne zestawione ze znakami śmierci przypominają, że wszystko przemija. To dowód, jak trwale księga wpłynęła na europejską wyobraźnię.
Plan wypowiedzi
- 1Wstęp: wyjaśnij pojęcie marności i postaw tezę, że wobec niestałości świata Kohelet proponuje pokorę i radość z daru chwili.
- 2Argument 1: krążące pokolenia, słońce i rzeki z rozdziału pierwszego; kruchość człowieka wobec trwałej natury.
- 3Argument 2: eksperyment króla gromadzącego dobra; wszystko jest pogonią za wiatrem.
- 4Kontekst: barokowe vanitas albo sonet Sępa Szarzyńskiego jako dalsze życie motywu marności.
- 5Zakończenie: „czas na wszystko”, radość z chleba i bojaźń Boża jako odpowiedź na niestałość.
Krótki przykład wypowiedzi
Uważam, że „Księga Koheleta” uczy, iż wobec niestałości świata człowiek powinien zrezygnować z pogoni za trwałym zyskiem i przyjąć codzienność jako dar od Boga. Już pierwszy rozdział pokazuje, na czym polega ta niestałość. Pokolenia przychodzą i odchodzą, a ziemia trwa, słońce wschodzi i zachodzi, rzeki płyną do morza, które się nie przepełnia. Przyroda powtarza swój rytm bez końca, natomiast życie człowieka jest krótkie, więc to on okazuje się najbardziej kruchy. Drugi argument to eksperyment, który opisuje Kohelet jako król w Jerozolimie. Buduje domy, sadzi winnice i ogrody, gromadzi złoto, sługi i śpiewaków, a potem stwierdza, że wszystko jest marnością i pogonią za wiatrem. Wie przecież, że dorobek zostawi komuś, kto może okazać się głupcem. Widać więc, że bogactwo nie daje oparcia. Jako kontekst przywołuję barokowe martwe natury typu vanitas. Malarze umieszczają obok owoców i książek czaszkę, klepsydrę albo gasnącą świecę, czyli przenoszą myśl Koheleta na obraz i przypominają, że wszystko przemija. Księga nie kończy się jednak rozpaczą. W rozdziale trzecim czytamy, że wszystko ma swój czas, a dalej Kohelet radzi jeść chleb z radością i cieszyć się życiem z ukochaną osobą. Wnioskuję, że odpowiedzią na niestałość świata nie jest smutek, lecz pokora, wdzięczność za chwilę i zaufanie Bogu, który jako jedyny pozostaje stały.
Przykład do nauki struktury, nie tekst do wykucia. Na egzaminie mów własnymi słowami. Pełną wersję na 3 minuty znajdziesz na górze strony.
Częste błędy
- Utożsamianie Koheleta z czystym pesymizmem: pokaż też jego zachętę do radości z daru chwili i zakończenie wzywające do bojaźni Bożej.
- Przywoływanie hasła o marności bez fragmentu: zawsze dodaj konkretny obraz, np. krążące rzeki albo króla, który gromadzi dobra.
- Mylenie „Księgi Koheleta” z „Księgą Hioba”: Kohelet nie opowiada historii cierpiącego bohatera, lecz zapisuje refleksje mędrca o przemijaniu.
- Kontekst bez porównania: zestawiając księgę z carpe diem, nazwij różnicę (radość jako dar Boga, a nie tylko używanie życia).
Dopytania egzaminatora
- Czy Kohelet jest pesymistą? Uzasadnij odpowiedź.
- Co znaczy, że wszystko jest „pogonią za wiatrem”?
- W jakiej epoce motyw marności był szczególnie popularny i dlaczego?
Odpowiedzi na dopytania są w pełnej wypowiedzi na górze strony.
Odpowiedz na głos i poćwicz dopytaniaPokrewne pytania jawne
- 3Ta sama lekturaWizja końca świataBiblia (Księga Hioba, Księga Koheleta, Apokalipsa św. Jana)
- 1Ta sama lekturaMotyw cierpienia niezawinionegoBiblia (Księga Hioba, Księga Koheleta, Apokalipsa św. Jana)
- 19Wspólny motywŚwiat ducha a świat rozumu„Romantyczność” Adama Mickiewicza
- 54Wspólny motywGroteskowy obraz świata„Ferdydurke” Witolda Gombrowicza
- 57Wspólny motywJakie znaczenie ma tytuł dla odczytania sensu utworu? · Inny świat„Inny świat” Gustawa Herlinga-Grudzińskiego
Pytania i odpowiedzi
Co oznacza marność w „Księdze Koheleta”?
Marność to ulotność i przemijalność wszystkiego, co ludzkie: bogactwa, mądrości, pracy i samego życia. Kohelet nie uważa, że życie jest bezwartościowe, ale ostrzega, by nie szukać w nim trwałego oparcia.
Jaka jest odpowiedź Koheleta na przemijanie?
Kohelet radzi przyjąć rytm czasu, cieszyć się codziennymi darami, jak chleb, wino i życie z ukochaną osobą, oraz zachować bojaźń Bożą. Stałości szuka nie w świecie, lecz w Bogu.
Jaki kontekst pasuje do „Księgi Koheleta” na maturze ustnej?
Dobrze sprawdza się barok: sonety Mikołaja Sępa Szarzyńskiego albo martwe natury typu vanitas. Można też zestawić Koheleta z horacjańskim carpe diem i pokazać, czym się różnią.
Weryfikacja merytoryczna i zgodność z CKE (2026–2028)
Brzmienie i numeracja pytania (#2) zweryfikowane z oficjalnym dokumentem: Lista pytań jawnych CKE (lata 2026–2028) w dniu 1.10.2026.
Struktura opracowania (teza, argument ze sceny lektury obowiązkowej Biblia (Księga Hioba, Księga Koheleta, Apokalipsa św. Jana), kontekst funkcjonalny) powstała w zespole redakcyjnym Matury Ustne zgodnie z kryteriami oceniania CKE dla pasma 5–8 punktów (kryteria oceniania, o nas). Ostatnia aktualizacja merytoryczna: 4.11.2026. Interpretacje są propozycjami; na egzaminie liczy się Twoja argumentacja.