W tym artykule
Ważne zastrzeżenie: druga część tekstu (od tabeli z kalkami) to nasze obserwacje typowych trudności polskich uczniów, a nie dane statystyczne CKE ani wyniki badań.
Błędy wynikające wprost z kryteriów CKE
| Błąd | Dlaczego kosztuje punkty | Jak naprawić |
|---|---|---|
| pominięcie jednego z czterech elementów | sprawność liczy się z liczby elementów, do których się odniesiono: przy trzech elementach nawet pełne rozwinięcie daje maksymalnie 4 z 6 (tabela A, s. 11) | po każdej wymianie sprawdź, który punkt został |
| odpowiedź bez rozwinięcia | samo odniesienie przy czterech elementach daje 2 z 6 (tabela A, s. 11) | dołóż powód lub przykład |
| ciągłe prośby o pomoc egzaminującego | od wyniku odejmuje się 1 lub 2 punkty (tabela B, s. 11-12) | zadawaj sobie pytanie: co powiem dalej? |
| błędy zakłócające zrozumienie | poprawność zależy od liczby błędów i od tego, czy zakłócają komunikację (s. 12) | upraszczaj zdanie, gdy gubisz strukturę |
| długie, częste pauzy | płynność: 1 lub 0 pkt, gdy pauzy zakłócają odbiór (s. 13) | używaj wypełniaczy typu "well", "let me think" |
| niedokończone zadanie | przy niewykonaniu wszystkich zadań w kryteriach językowych obowiązują limity punktów (s. 13) | podejdź do wszystkich trzech zadań |
Szczegóły tabel: ocenianie szczegółowo.
Typowe kalki z polskiego (obserwacje, nie dane CKE)
| Częsty zapis | Poprawnie | Uwaga |
|---|---|---|
| "I have 18 years" | "I'm 18" | wiek podaje się z "to be" |
| "I am agree" | "I agree" | "agree" jest czasownikiem |
| "People is", "She don't" | "People are", "She doesn't" | zgoda podmiotu z orzeczeniem |
| "In the picture is a man" | "There is a man in the picture" | angielski potrzebuje "there is" |
| "make a photo" | "take a photo" | kolokacja |
| "actually" w znaczeniu "aktualnie" | "currently" | "actually" znaczy "tak naprawdę" |
| "eventually" w znaczeniu "ewentualnie" | "possibly" | "eventually" znaczy "w końcu" |
| "sympathetic" w znaczeniu "sympatyczny" | "nice", "friendly" | "sympathetic" znaczy "współczujący" |
To przykłady typowych pułapek, a nie komplet. Błąd z tabeli nie obniża oceny automatycznie, ważne jest, czy zakłóca zrozumienie.
Błędy w sposobie mówienia (obserwacje)
- Monolog w stylu pisemnym. Zdania pisane są dłuższe niż mówione. Rada: krótsze zdania z łącznikami.
- Powtarzanie pytania egzaminującego zamiast odpowiedzi. Pierwsze zdanie ma zawierać odpowiedź.
- Wymowa jak w polskim. Słowa "think", "three", "comfortable", "Wednesday" bywają kłopotliwe. W kryteriach wymowy liczy się to, czy błędy zakłócają komunikację. (s. 13) Ćwiczenia: wymowa i płynność.
- Cisza zamiast parafrazy. Gdy brakuje słowa, opisz je innymi słowami. Techniki: parafraza, gdy nie znasz słowa.
- Wyuczony tekst, który nie pasuje do zadania. Odpowiedź musi dotyczyć konkretnego polecenia.
Jak wyłapać własne błędy? (rady)
- Nagraj 5 minut mówienia i odsłuchaj z kartką.
- Zaznaczaj tylko trzy typy błędów: pominięty element, brak rozwinięcia, powtarzający się błąd językowy.
- Wybierz jeden błąd na tydzień do wyeliminowania. Próba naprawy wszystkiego naraz zwykle nie działa.
- Poproś nauczyciela lub znajomego o odsłuch. Kroki do nagrywania: jak nagrywać się, ćwicząc maturę ustną.
Gotowa lista do odhaczania jest w artykule o liście kontrolnej samooceny.
Źródła
Przykłady i rady w artykule są nasze. Zasady egzaminu podajemy za dokumentami CKE; w razie rozbieżności rozstrzygają one.
Opracowanie: Redakcja Matury Ustne. Jak powstają i jak sprawdzamy materiały
Darmowy trening z zegarem, bez konta
Materiał z zestawu, czas jak na egzaminie i nagranie do odsłuchu, które zostaje w Twojej przeglądarce.