W tym artykule
Co wolno, a czego nie wolno w brudnopisie?
- Wolno: ramowy plan wypowiedzi, konspekt i notatki pomocnicze. (Informator CKE, język polski, s. 17)
- Kartki: notatki robisz wyłącznie na kartkach z pieczątką szkoły, które przygotowuje szkoła. (Informacja CKE o egzaminie 2027, sekcja 20.3 pkt 5 ppkt 6, s. 143)
- Nie wolno: robić notatek na wydruku z zadaniami. (sekcja 20.5 pkt 5, s. 147-148)
- Nie wolno: korzystać ze słowników i innych pomocy. (Informator CKE, język polski, s. 15)
- Po egzaminie kartki z notatkami zostają u przewodniczącego zespołu egzaminacyjnego i są przechowywane co najmniej dziewięć dni. (sekcja 20.6)
Skoro własne kartki odpadają, układu kartki nie przygotujesz w domu, ale możesz go wytrenować, aby w sali narysować go w kilkanaście sekund.
Wzór 1: tabela na jedno zadanie (rada)
Podziel kartkę na pięć pól. To ramowy plan, który mieści się w kilku minutach pracy:
| Pole | Co wpisać | Ile miejsca |
|---|---|---|
| Teza | jedno zdanie, które odpowiada na polecenie | 1 linijka |
| Argument 1 | hasło + scena lub cytat | 2 linijki |
| Argument 2 | hasło + scena lub cytat | 2 linijki |
| Kontekst | tytuł + jedno zdanie "co dzięki niemu widać" | 2 linijki |
| Wniosek | powrót do tezy + uogólnienie | 1 linijka |
Gdy czasu jest mało, dwa argumenty zastąp jednym, ale rozwiniętym. Kompozycja (wstęp, część zasadnicza, zakończenie) jest oceniana osobno dla każdego zadania i daje do 2 punktów. (Informator CKE, język polski, s. 23)
Wzór 2: dwie kolumny na dwa zadania (rada)
Kartkę złóż na pół lub narysuj pionową linię. Po lewej zadanie, które lepiej znasz, po prawej zadanie niejawne z dołączonym tekstem. Dzięki temu w trakcie mówienia nie mieszają się argumenty z obu zadań. Zdający nie musi realizować zadań po kolei, więc zacznij od tego, które zaczyna się dla Ciebie łatwiej. (Informator CKE, język polski, s. 17-19)
Do zadania 2 dodaj trzy dodatkowe pola: co widać w tekście (cytat lub element), co to znaczy, jaki drugi tekst kultury wybieram.
Przykład wypełnienia (przykład poglądowy)
Polecenie jawne: "Motyw cierpienia niezawinionego. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów „Księgi Hioba”. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst."
| Pole | Notatka |
|---|---|
| Teza | cierpienie niezawinione wystawia wiarę na próbę, ale jej nie odbiera |
| Argument 1 | zakład, Hiob traci majątek i dzieci, nie przeklina Boga |
| Argument 2 | spór z przyjaciółmi: czy cierpienie to kara? Hiob: nie |
| Kontekst | "Dżuma" Camusa: doktor Rieux walczy z cierpieniem, bez Boga |
| Wniosek | sens cierpienia: nie wiem, wartość człowieka: w reakcji |
Hasła są krótkie, bo kartka służy do zerkania, nie do czytania. Pełną wypowiedź zbuduj w schemacie opisanym w artykule jak odpowiadać na pytanie jawne.
Skróty i znaki (rada)
Własny system znaków skraca zapis. Kilka propozycji: T (teza), A1, A2 (argumenty), K (kontekst), W (wniosek), ! (najważniejsze zdanie), → (z tego wynika), ? (miejsce, w którym mogę dostać pytanie). Skrót musi być czytelny dla autora w stresie, nie dla zespołu: Kryteria oceniają wypowiedź, a nie notatki.
Źródła
- Informator CKE o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025, s. 15-23
- Informacja o sposobie organizacji egzaminu maturalnego 2026/2027, sekcje 20.3, 20.5 i 20.6
Przykłady i rady w artykule są nasze. Zasady egzaminu podajemy za dokumentami CKE; w razie rozbieżności rozstrzygają one.
Opracowanie: Redakcja Matury Ustne. Jak powstają i jak sprawdzamy materiały