Poradnik · matura ustna z polskiego

Jaki wzór brudnopisu zastosować na 15 minut przygotowania do matury ustnej z polskiego?

Wzór brudnopisu to jedna kartka na każde zadanie, podzielona na teza, argumenty z przykładami, kontekst i wniosek. CKE dopuszcza w czasie przygotowania ramowy plan wypowiedzi, konspekt i notatki pomocnicze, ale nie słowniki ani inne pomoce. Notatki robi się tylko na kartkach z pieczątką szkoły. (Informator CKE, język polski, s. 15 i 17) Ten artykuł daje gotowe układy do przećwiczenia, a ogólne zasady znajdziesz w artykule o notatkach na 15 minut.
publikacja
28 października 2026
czytania
3 min
źródła oficjalne
2
W tym artykule
  1. Co wolno, a czego nie wolno w brudnopisie?
  2. Wzór 1: tabela na jedno zadanie (rada)
  3. Wzór 2: dwie kolumny na dwa zadania (rada)
  4. Przykład wypełnienia (przykład poglądowy)
  5. Skróty i znaki (rada)

Co wolno, a czego nie wolno w brudnopisie?

Skoro własne kartki odpadają, układu kartki nie przygotujesz w domu, ale możesz go wytrenować, aby w sali narysować go w kilkanaście sekund.

Wzór 1: tabela na jedno zadanie (rada)

Podziel kartkę na pięć pól. To ramowy plan, który mieści się w kilku minutach pracy:

PoleCo wpisaćIle miejsca
Tezajedno zdanie, które odpowiada na polecenie1 linijka
Argument 1hasło + scena lub cytat2 linijki
Argument 2hasło + scena lub cytat2 linijki
Konteksttytuł + jedno zdanie "co dzięki niemu widać"2 linijki
Wniosekpowrót do tezy + uogólnienie1 linijka

Gdy czasu jest mało, dwa argumenty zastąp jednym, ale rozwiniętym. Kompozycja (wstęp, część zasadnicza, zakończenie) jest oceniana osobno dla każdego zadania i daje do 2 punktów. (Informator CKE, język polski, s. 23)

Wzór 2: dwie kolumny na dwa zadania (rada)

Kartkę złóż na pół lub narysuj pionową linię. Po lewej zadanie, które lepiej znasz, po prawej zadanie niejawne z dołączonym tekstem. Dzięki temu w trakcie mówienia nie mieszają się argumenty z obu zadań. Zdający nie musi realizować zadań po kolei, więc zacznij od tego, które zaczyna się dla Ciebie łatwiej. (Informator CKE, język polski, s. 17-19)

Do zadania 2 dodaj trzy dodatkowe pola: co widać w tekście (cytat lub element), co to znaczy, jaki drugi tekst kultury wybieram.

Przykład wypełnienia (przykład poglądowy)

Polecenie jawne: "Motyw cierpienia niezawinionego. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów „Księgi Hioba”. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst."

PoleNotatka
Tezacierpienie niezawinione wystawia wiarę na próbę, ale jej nie odbiera
Argument 1zakład, Hiob traci majątek i dzieci, nie przeklina Boga
Argument 2spór z przyjaciółmi: czy cierpienie to kara? Hiob: nie
Kontekst"Dżuma" Camusa: doktor Rieux walczy z cierpieniem, bez Boga
Wnioseksens cierpienia: nie wiem, wartość człowieka: w reakcji

Hasła są krótkie, bo kartka służy do zerkania, nie do czytania. Pełną wypowiedź zbuduj w schemacie opisanym w artykule jak odpowiadać na pytanie jawne.

Skróty i znaki (rada)

Własny system znaków skraca zapis. Kilka propozycji: T (teza), A1, A2 (argumenty), K (kontekst), W (wniosek), ! (najważniejsze zdanie), → (z tego wynika), ? (miejsce, w którym mogę dostać pytanie). Skrót musi być czytelny dla autora w stresie, nie dla zespołu: Kryteria oceniają wypowiedź, a nie notatki.

Źródła

  1. Informator CKE o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025, s. 15-23
  2. Informacja o sposobie organizacji egzaminu maturalnego 2026/2027, sekcje 20.3, 20.5 i 20.6

Przykłady i rady w artykule są nasze. Zasady egzaminu podajemy za dokumentami CKE; w razie rozbieżności rozstrzygają one.

Opracowanie: Redakcja Matury Ustne. Jak powstają i jak sprawdzamy materiały

Pytania i odpowiedzi

Czy mogę napisać całą wypowiedź słowo w słowo?

Wolno robić plan, konspekt i notatki. Pełny tekst do czytania nie zmieści się w 15 minutach i utrudnia kontakt z zespołem. To rada, nie zakaz z Informatora.

Czy mogę zerkać na kartkę w trakcie mówienia?

Tak, notatki są po to, by z nich korzystać. Rada: patrz na nie przy przejściach między punktami, nie w trakcie zdania.

Co zrobić, jeśli kończy się czas na jedno zadanie?

Wpisz co najmniej tezę i jeden argument do obu zadań, zamiast rozbudowywać tylko jedno. Rozkład czasu: ile trwa matura ustna z polskiego.

Czytaj dalej

Do matury ustnej z polskiego: kilka miesięcy

Sprawdź się na głos, za darmo

Pierwsza symulacja z oceną według kryteriów CKE nic nie kosztuje.

Zrób darmową symulację

Daty: komunikat CKE o harmonogramie 2027