Pytania do obrazka matura ustna angielski: o co pyta egzaminator w zadaniach 2 i 3?

Część ustna egzaminu maturalnego z języka obcego w Formule 2023 odbywa się bez określania poziomu i trwa około 15 minut. (Informator CKE, język angielski, s. 9) W sesji 2027 egzaminy ustne z języków obcych trwają od 6 do 31 maja (z wyjątkiem 9, 16, 23, 27 i 30 maja), a ustny polski startuje 7 maja 2027 roku. (Komunikat CKE o harmonogramie 2027, s. 3) Do zdobycia jest 30 punktów, a do zdania egzaminu z przedmiotu obowiązkowego w części ustnej potrzeba co najmniej 30% punktów, czyli 9. (Informacja CKE o egzaminie 2027, sekcja 26.3)

Sprawność komunikacyjna daje 18 punktów (po 6 za każde zadanie), a pozostałe 12 punktów ocenia zakres środków (do 4), poprawność (do 4), wymowę (do 2) oraz płynność (do 2). (Informator CKE, język angielski, s. 10-11) W zadaniach 2 i 3 ocenia się po 4 elementy:

• Zadanie 2 (maksymalnie 3 minuty): bez przygotowania zdający opisuje ilustrację (miejsce, osoby i ich czynności), a potem odpowiada na 3 pytania egzaminującego. W przykładowych zestawach CKE na opis przewidziano około 1 minuty, a na odpowiedzi około 2 minut. (Informator CKE, język angielski, s. 10-11, 49)
• Zadanie 3 (maksymalnie 5 minut): po około minucie na zapoznanie się z poleceniem i materiałem (w przykładowych zestawach to 2 lub 3 propozycje) zdający wybiera jedną z nich i uzasadnia wybór, wyjaśnia, dlaczego odrzuca pozostałe, a następnie odpowiada na 2 pytania wybrane przez egzaminującego z 4. W przykładowych zestawach na wybór i odrzucenie przewidziano około 2 minut, na odpowiedzi także około 2 minut. (Informator CKE, język angielski, s. 10-11, 50)

W obu zadaniach egzaminujący zadaje wyłącznie pytania z zestawu, a zdającemu nie udziela się wyjaśnień dotyczących zadań. (Informacja CKE o egzaminie 2027, sekcja 22.5)

Oba przykładowe zestawy zadania 2 w Informatorze mają ten sam układ: pierwsze pytanie dotyczy tego, co widać na ilustracji, drugie to opinia lub preferencja, trzecie to osobiste doświadczenie. Pytania do zadania 3 mieszają te typy.

1. Hipoteza i interpretacja: w zadaniu 2 to pytanie 1, badające przyczyny lub powody tego, co widać (na przykład: "Why are there some robots on the students' desks?"). (Informator CKE, język angielski, s. 49) W zadaniu 3 pojawiają się pytania o skutki i zjawiska ogólne (na przykład: "What would our life be like without the Internet?"). (Informator CKE, język angielski, s. 55) Pomagają tu czasowniki modalne (might, could, must).
2. Opinia i ogólna refleksja: w zadaniu 2 to pytanie 2, przechodzące do preferencji zdającego (na przykład: "Which electronic gadget do you most often use and why?"). (Informator CKE, język angielski, s. 49) W zadaniu 3 wymaga oceny zjawiska, wyważenia wad i zalet (na przykład: "Do you think that exchange programmes for schools are a good idea?"). (Informator CKE, język angielski, s. 50)
3. Osobiste doświadczenie: w zadaniu 2 to pytanie 3, na przykład "Tell us about a situation when you or someone you know had a problem with using a technical device." (Informator CKE, język angielski, s. 49) Taka odpowiedź naturalnie wymaga czasów przeszłych (Past Simple, Past Continuous).

Dobra odpowiedź opiera się na schemacie: teza, uzasadnienie oraz krótki przykład:

• Hipotezy (zadanie 2 pytanie 1, zadanie 3): "Judging by their facial expressions, they seem to be...", "I assume they might be doing this because...", "Without modern technology, everyday routines would be much harder because...".
• Opinia (zadanie 2 pytanie 2, zadanie 3): "From my point of view, the main benefit is that...", "I strongly believe that..., mainly because...", "One disadvantage of this approach is that...".
• Narracja o przeszłości (zadanie 2 pytanie 3): "I remember a situation like that from a couple of months ago, when...", "While my class was working on a project, the computer suddenly froze.", "Fortunately, someone had a spare cable, so we finished on time.".
• Wybór i odrzucenie w zadaniu 3: "I would definitely choose Poster 1, mainly because it sends a powerful message that appeals to young people." oraz "I would reject Poster 2 because it looks plain, and Poster 3 because it contains too much text.".

W przykładowych zestawach na odpowiedzi do 3 pytań w zadaniu 2 przewidziano około 2 minut, czyli około 40 sekund na pytanie. W zadaniu 3 na 2 pytania przewidziano także około 2 minut, czyli około minuty na pytanie. Poniższe odpowiedzi są krótszymi wzorami, które warto rozbudować o własny przykład.

Zadanie 2: zestaw CKE nr 1 (zdjęcie uczniów z robotami na biurkach): (Informator CKE, język angielski, s. 49)

• Pytanie 1 (hipoteza): "Why are there some robots on the students' desks?" -> Odpowiedź: "I assume these students are taking part in a robotics workshop. Working with real robots lets them try out their code instead of just memorising theory." (Wyjaśnienie: hipoteza i kontrast praktyki z teorią).
• Pytanie 2 (opinia): "Which electronic gadget do you most often use and why?" -> Odpowiedź: "Without a doubt, I use my smartphone most often. Apart from messaging friends, I use it every day to check bus timetables and listen to podcasts." (Wyjaśnienie: jasny wybór i codzienne zastosowania).
• Pytanie 3 (doświadczenie): "Tell us about a situation when you or someone you know had a problem with using a technical device." -> Odpowiedź: "Last term, while a friend was giving a presentation, the classroom projector suddenly switched off. Fortunately, our teacher had a backup cable, so the presentation could continue." (Wyjaśnienie: tło w Past Continuous i zdarzenie w Past Simple).

Zadanie 3: zestaw CKE nr 2 (smartfony, 2 pytania wybrane przez egzaminującego z 4): (Informator CKE, język angielski, s. 55)

• Pytanie A: "Why do so many people become addicted to using smartphones?" -> Odpowiedź: "In my opinion, people get hooked on phones because social apps give instant rewards through notifications. As a result, users keep checking their screens because they are afraid of missing out." (Wyjaśnienie: opinia połączona z logicznym skutkiem).
• Pytanie B: "What would our life be like without the Internet?" -> Odpowiedź: "If there were no Internet, everyday communication would be much slower, but people might spend more time together outdoors without digital distractions." (Wyjaśnienie: poprawny drugi okres warunkowy).

Cztery powtarzające się błędy w wypowiedziach maturzystów:

1. Odpowiedzi zdawkowe: słowa typu "Yes, I agree" nie wystarczą. Gdy zdający odniesie się do 4 elementów, ale żadnego nie rozwinie, dostaje tylko 2 punkty na 6. (Informator CKE, język angielski, s. 11, tabela A) Zawsze warto dodać powód ("because..."), przykład ("for instance...") lub skutek ("as a result...").
2. Czas teraźniejszy w pytaniu o przeszłość: poprawność środków językowych (do 4 punktów) jest oceniana w całej wypowiedzi, z uwzględnieniem wpływu błędów na komunikację. (Informator CKE, język angielski, s. 11) Pytanie 3 w zadaniu 2 wymaga form przeszłych, więc pomyłka w czasie jest tu najłatwiejsza do zauważenia.
3. Pomijanie odrzuconych opcji w zadaniu 3: wyjaśnienie powodów odrzucenia pozostałych propozycji to osobny, oceniany element. (Informator CKE, język angielski, s. 11) Należy podać argument dla każdej odrzuconej propozycji.
4. Milczenie po niezrozumieniu pytania: przy ocenie sprawności komunikacyjnej odejmuje się 1 punkt, gdy zdający czasami potrzebuje pomocy egzaminującego, i 2 punkty, gdy potrzebuje jej znacznie. (Informator CKE, język angielski, s. 12, tabela B) Egzaminujący nie wyjaśnia zadań, więc najlepiej uprzejmie poprosić o powtórzenie pytania: "Could you repeat the question, please?" albo "Could you say that again, please?".