Pozytywizm · 1 pytanie jawne
Motywy i problemy
odwaga i tchórzostwozdrada i wiernośćprzemiana bohaterapatriotyzm i wiarahonor szlacheckiLista CKE 2026–2028
Przed egzaminem
Częsty błąd
Utożsamianie odwagi z brawurą: wczesny Kmicic jest zuchwały i porywczy, a prawdziwą odwagę pokazuje dopiero wtedy, gdy walczy w służbie sprawy.
Sceny do argumentów
Zebrane z naszych opracowań. Ta sama scena może dowodzić różnych tez, zależnie od pytania.
Kapitulacja pod Ujściem to obraz zbiorowego tchórzostwa szlachty.
Na początku najazdu wielkopolskie pospolite ruszenie, zebrane pod Ujściem pod wodzą wojewody poznańskiego Krzysztofa Opalińskiego, nie podejmuje walki i poddaje się Szwedom, uznając władzę Karola Gustawa. Szlachta tłumaczy się rozsądkiem i troską o majątki.
W pytaniu 36: Postawy odwagi i tchórzostwaPrzeor Kordecki uosabia odwagę moralną, która nie ugina się pod presją.
Podczas oblężenia Jasnej Góry przez wojska generała Millera ksiądz Augustyn Kordecki odrzuca żądania kapitulacji, choć część zakonników i szlachty w klasztorze namawia do ustępstw. Podtrzymuje obrońców modlitwą i spokojem, a klasztor broni się aż do odstąpienia Szwedów.
W pytaniu 36: Postawy odwagi i tchórzostwaWysadzenie kolubryny pokazuje odwagę czynu i przemianę Kmicica.
Kmicic, walczący w obronie Jasnej Góry pod nazwiskiem Babinicz, nocą wymyka się z klasztoru i wysadza w powietrze największe szwedzkie działo, kolubrynę. Ogłuszony wybuchem trafia do niewoli, a Kuklinowski torturuje go ogniem, z czego ratują go Kiemliczowie.
W pytaniu 36: Postawy odwagi i tchórzostwaKonteksty
„Lord Jim” Josepha Conrada
Jim w chwili zagrożenia skacze z pokładu statku „Patna”, porzucając pasażerów, a potem całe życie próbuje odkupić tę chwilę słabości. Jak Kmicic przechodzi drogę od winy do czynu, co pokazuje, że tchórzostwo i odwaga mogą spotkać się w jednym człowieku.
Obrona Jasnej Góry w 1655 roku
Rzeczywista obrona klasztoru pod wodzą Augustyna Kordeckiego stała się symbolem oporu wobec najeźdźcy i wpłynęła na zmianę nastrojów w kraju. Pokazuje, że odwaga nielicznych mogła zmienić postawę całego społeczeństwa, co Sienkiewicz wykorzystał w powieści.
Arystoteles, „Etyka nikomachejska” (męstwo jako złoty środek)
Arystoteles uznaje męstwo za środek między tchórzostwem a zuchwalstwem. To pozwala ocenić przemianę Kmicica: z zuchwalca, który awanturuje się bez celu, staje się człowiekiem mężnym, bo jego odwaga zaczyna służyć słusznej sprawie.
Na liście CKE na lata 2026–2028 jest jedno pytanie z tej lektury: 36. Postawy odwagi i tchórzostwa.
Zamiast streszczenia przygotuj kilka scen, które znasz dokładnie, i dla każdej jedno zdanie: co dowodzi. Te same sceny posłużą w różnych pytaniach, zmienia się tylko teza. Uważaj na typowy błąd: utożsamianie odwagi z brawurą: wczesny Kmicic jest zuchwały i porywczy, a prawdziwą odwagę pokazuje dopiero wtedy, gdy walczy w służbie sprawy.
Pytania według listy CKE na lata 2026–2028. Wprowadzenie, sceny i konteksty są autorskie (redakcja Matury Ustne) i nie zastępują lektury.
Do matury ustnej z polskiego: kilka miesięcy dni
Odpowiedz na pytanie jawne i zobacz punkty według kryteriów CKE z cytatem z Twojej wypowiedzi.
Zrób darmową symulację