Średniowiecze · 1 pytanie jawne
Motywy i problemy
taniec śmierci (danse macabre)równość wszystkich wobec śmiercimemento morisatyra na stany społecznedydaktyzm średniowieczaLista CKE 2026–2028
Przed egzaminem
Częsty błąd
Skupienie się wyłącznie na makabrycznym wyglądzie Śmierci bez pokazania, że istotą tańca śmierci jest zrównanie wszystkich ludzi niezależnie od stanu.
Sceny do argumentów
Zebrane z naszych opracowań. Ta sama scena może dowodzić różnych tez, zależnie od pytania.
Śmierć zostaje ukazana makabrycznie, by unaocznić rozkład ciała i kruchość życia.
Polikarp prosi Boga, by mógł zobaczyć śmierć, i w kościele ukazuje mu się naga, wychudzona kobieta o żółtej twarzy, z odpadłym nosem, bez warg, z krwawymi łzami w oczach, przepasana płótnem i z kosą w ręku. Mędrzec ze strachu pada na ziemię, a Śmierć drwi, że jego mądrość nic mu nie pomoże.
W pytaniu 11: Motyw tańca śmierciŚmierć wylicza wszystkie stany społeczne, co odpowiada korowodowi z przedstawień danse macabre.
Śmierć wyjaśnia, że jej moc pochodzi od Boga, a ona sama narodziła się w jabłku, po które sięgnęli Ewa i Adam. Mówi, że gdy zaczyna pląsać z kosą, kosi ludzi tysiącami, i wymienia kolejno starych i młodych, biednych i bogatych, wojewodów, książęta, królów, cesarzy, filozofów, rzemieślników, kupców i oraczy, a potem duchownych i szlachtę.
W pytaniu 11: Motyw tańca śmierciTaniec śmierci ma charakter moralizatorski: Śmierć szczególnie surowo traktuje grzeszników.
Śmierć zapowiada, że ma moc nad dobrymi, ale większą nad złymi. Grozi karczmarzom, którzy podają złe piwo, plebanom lubiącym pić i przekupnym sędziom, których czeka sąd Boży. Przyznaje też, że jej kosa przegrała tylko z Chrystusem, który zmartwychwstał trzeciego dnia.
W pytaniu 11: Motyw tańca śmierciKonteksty
„Taniec śmierci”, obraz z XVII wieku w kościele Bernardynów w Krakowie
Na obrazie kościotrupy prowadzą w korowodzie przedstawicieli różnych stanów, od najwyższych dostojników po ubogich. To wizualny odpowiednik wyliczenia z „Rozmowy” i dowód, że motyw przetrwał w kulturze polskiej aż do baroku.
Księga Koheleta
Kohelet zauważa, że ten sam los spotyka mądrego i głupiego, a wszystko jest marnością. Upokorzenie mędrca Polikarpa ilustruje tę samą prawdę: mądrość nie chroni przed śmiercią.
Wisława Szymborska, „O śmierci bez przesady”
Szymborska odwraca średniowieczny obraz: jej Śmierć jest nieporadna i nie potrafi odebrać chwil, w których człowiek żył naprawdę. Kontrast pokazuje, jak zmienia się stosunek do śmierci: od grozy i pokory do ironii i obrony wartości życia.
Na liście CKE na lata 2026–2028 jest jedno pytanie z tej lektury: 11. Motyw tańca śmierci.
Zamiast streszczenia przygotuj kilka scen, które znasz dokładnie, i dla każdej jedno zdanie: co dowodzi. Te same sceny posłużą w różnych pytaniach, zmienia się tylko teza. Uważaj na typowy błąd: skupienie się wyłącznie na makabrycznym wyglądzie Śmierci bez pokazania, że istotą tańca śmierci jest zrównanie wszystkich ludzi niezależnie od stanu.
Pytania według listy CKE na lata 2026–2028. Wprowadzenie, sceny i konteksty są autorskie (redakcja Matury Ustne) i nie zastępują lektury.
Do matury ustnej z polskiego: kilka miesięcy dni
Odpowiedz na pytanie jawne i zobacz punkty według kryteriów CKE z cytatem z Twojej wypowiedzi.
Zrób darmową symulację